Sentyabrın 11-i həm dünya və Azərbaycan tarixində dərin iz qoyan dönüş nöqtələri ilə zəngindir.

Henri Hudzonun Amerikadakı coğrafi kəşflərindən Mahatma Qandinin zoraksız müqavimət hərəkatına, Çilidəki hərbi çevrilişdən müasir dünyanın simasını dəyişən 11 Sentyabr terror aktlarına qədər bir çox mühüm hadisə məhz bu tarixdə baş verib. Eyni zamanda, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Qarabağda sabitliyin bərqərar olunması və müstəqilliyin ilk illərindəki diplomatik addımlar da bu günün tarixi salnaməsinə həkk olunub.

Dünya tarixi

• 1609 — Hudzon çayının kəşfi: İngilis dənizçisi və tədqiqatçısı Henri Hudzon günümüzdə Nyu-York şəhərinin yerləşdiyi əraziyə və daha sonra onun şərəfinə adlandırılan Hudzon çayına daxil olan ilk avropalı oldu.
• 1789 — ABŞ Xəzinədarlıq Departamenti: Alexander Hamilton ABŞ-ın ilk Xəzinədarlıq Naziri (Secretary of the Treasury) təyin edildi və ölkənin maliyyə sisteminin əsası qoyuldu.
• 1853 — Foucault rəqqası ilə təcrübə: Fransız fiziki Leon Fukon (Léon Foucault) Yerin öz oxu ətrafında fırlanmasını sübut edən məşhur rəqqas təcrübəsini ilk dəfə geniş ictimaiyyətə təqdim etdi.
• 1906 — Qandinin ilk “Satyagraha” hərəkatı: Mahatma Qandi Cənubi Afrikada irqi diskriminasiyaya qarşı dinc müqavimət fəlsəfəsi olan “Satyagraha” (Zoraksızlıq) hərəkatını ilk dəfə elan etdi.
• 1973 — Çilidə hərbi çevriliş: General Avqusto Pinoçet ABŞ-ın dəstəyi ilə demokratik yolla seçilmiş prezident Salvador Alyendeni devirərək ölkədə uzun illər davam edən diktaturanın əsasını qoydu.
• 2001 — 11 sentyabr terror hücumları: “Əl-Qaidə” terror təşkilatı tərəfindən ABŞ-da Nyu-Yorkdakı Ümumdünya Ticarət Mərkəzinə və Pentaqon binasına qarşı müasir dünya tarixini dəyişdirən ən böyük terror aktları törədildi.

Azərbaycan tarixi

• 1919 — Qarabağda erməni qiyamının yatırılması: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Qarabağ Baş Qubernatoru Xosrov bəy Sultanovun rəhbərliyi ilə bölgədə sabitliyi pozmağa çalışan separatçı erməni silahlı qruplaşmalarına qarşı uğurlu əməliyyat keçirildi.
• 1937 — Repressiya dalğasının şiddətlənməsi: Azərbaycan SSR-də “qırmızı terror” və Böyük Təmizləmə çərçivəsində milli ziyalıların və dövlət xadimlərinin həbsi və güllələnməsi prosesi ən pik nöqtələrindən birinə çatdı.
• 1992 — BMT ilə əlaqələr: Müstəqil Azərbaycan Respublikası BMT-nin ixtisaslaşmış qurumları və beynəlxalq humanitar təşkilatları ilə Qarabağ münaqişəsi zonasındakı qaçqın və məcburi köçkünlərə yardım göstərilməsi üçün ilk rəsmi sazişləri imzalamağa başladı.