Tarixin hər günü bəşəriyyətin taleyini dəyişən, yeni dövrün əsasını qoyan unudulmaz hadisələrlə zəngindir.

Mərənd sülhündən sənaye inqilabına təkan verən kəşflərə, OPEC-in qurulmasından CERN-in nəhəng elmi eksperimentinə qədər — 10 sentyabr tarixində həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində baş vermiş ən maraqlı ilklər və mühüm dönüş nöqtələrini təqdim edirik.

Azərbaycan tarixi

• 1618 — Mərənd sülh sazişi imzalandı: Səfəvi dövləti ilə Osmanlı imperiyası arasında növbəti müharibəyə son qoyan Mərənd sülhü bağlandı. Bu müqavilə ilə Sərab sülhünün şərtləri təsdiqləndi və iki böyük imperiya arasında sərhədlər sabitləşdirildi.
• 1932 — Cəfər Cabbarlı adın kinostudiyasının fəaliyyəti genişləndi: Azərbaycan kinosunun formalaşması dövründə Bakı kinostudiyası üçün mühüm texniki və təşkilati qərarların alındığı dövrə təsadüf edir.
• 2010 — Qərbi Xəzərdə ilk irimiqyaslı layihələr: Azərbaycanın energetika və neqft-qaz infrastrukturunun yenilənməsi çərçivəsində beynəlxalq tərəfdaşlarla bir sıra texnoloji razılaşmaların təməli qoyulmuşdur.

Dünya tarixi

• 1846 — İlk tikiş maşınının patenti (ABŞ): Elias Hou (Elias Howe) iki saplı və məkikli sistemlə işləyən dünyada ilk tikiş maşını üçün patent aldı. Bu kəşf tekstil və geyim sənayesində böyük inqilaba səbəb oldu.
• 1858 — “55 Pandora” asteroidinin kəşfi: Astronom Corc Sirl tərəfindən Günəş sistemində yerləşən 55-ci asteroid kəşf edildi və ona yunan mifologiyasındakı ilk qadın olan “Pandora” adı verildi.
• 1960 — OPEC-in əsası qoyuldu: Bağdad konfransında İraq, İran, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı və Venesuela bir araya gələrək Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatının (OPEC) təməlini qoydular. Bu, dünya neft bazarına təsir edən ilk və en böyük kartellərdən birinə çevrildi.
• 1977 — Fransada son dəfə Gilyotin tətbiq olundu: Həmidə Candubi adlı məhkumun edazı ilə Fransa tarixində və Avropada son dəfə gilyotinlə edam icra edildi.
• 2008 — Böyük Hadrron Kollayderi (LHC) işə salındı: İsveçrə və Fransa sərhədində CERN tərəfindən inşa edilən bəşəriyyət tarixinin ən böyük fizika eksperimenti və hissəcik sürətləndiricisi olan LHC ilk dəfə rəsmi olaraq fəaliyyətə başladı.