Tarixdə 11 iyun həm Azərbaycan, həm də dünya miqyasında bir çox mühüm addımların, ilk dəfə sınaqdan çıxarılan hadisələrin və unikal başlanğıcların əsasının qoyulduğu xüsusi bir gündür.

Bu gün tarixdə ilk dəfə reallaşan ən diqqətçəkən hadisələri sizin üçün qruplaşdırdım:

Azərbaycan tarixində ilklər

• 1919 — Azərbaycanın ilk “Dövlət Müdafiə Komitəsi” yaradıldı: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Baş naziri Nəsib bəy Yusifbəylinin sədrliyi ilə ölkə tarihində ilk dəfə belə bir fövqəladə idarəetmə orqanı təsis olundu. Bu komitə o dövrdə bölgələrdə baş qaldıran qiyamların və erməni silahlı çıxışlarının qarşısını almaq, gənc respublikanın suverenliyini qorumaq məqsədilə mühüm qərarlar qəbul etmişdi.
• 1993 — Belarus ilə ilk rəsmi diplomatik əlaqələr: Müstəqilliyini yenidən qazanmış Azərbaycan Respublikası ilə Belarus Respublikası arasında ilk dəfə diplomatik münasibətlərin qurulmasına dair rəsmi sənəd imzalandı.

İdman tarixində böyük gün

• 2026 — Futbol üzrə Dünya Çempionatında tamamilə yeni era: 11 iyun 2026-cı il tarixi dünya idman salnaməsinə qızıl hərflərlə yazılır. Bu gün start götürən dünya çempionatı tarixdə ilk dəfə üç ölkənin (ABŞ, Kanada və Meksika) ortaq ev sahibliyi ilə keçirilir. Üstəlik, turnir ilk dəfə olaraq 48 komandanın iştirakı ilə genişləndirilmiş formatda baş tutur. (Açılış matçı bu gecə Meksika və CAR komandaları arasında tarixi “Asteka” stadionunda keçiriləcək).

Dünya tarixində maraqlı “ilk”lər

• 1775 — Amerika İnqilabının ilk dəniz döyüşü: “Machias” döyüşü adlanan bu qarşılaşmada amerikalı müstəmləkəçilər tarixdə ilk dəfə olaraq Britaniyaya məxsus hərbi dəniz gəmisini ələ keçirdilər.
• 1776 — ABŞ-ın Müstəqillik Bəyannaməsini hazırlayan ilk komitə: Kontinental Konqres tərəfindən Tomas Cefferson, Con Adams və Benjamin Franklin də daxil olmaqla Müstəqillik Bəyannaməsinin mətnini tərtib edəcək tarixi “Beşlik Komitəsi” təyin olundu.
• 1895 — İlk Benzinli avtomobil patenti: Amerikalı ixtiraçı Çarlz Durya (Charles Duryea) ABŞ-da ilk dəfə olaraq benzinlə işləyən avtomobil üçün rəsmi patent qazandı.
• 1919 — Tarixin ilk “Triple Crown” (Üçlü Tac) qalibi: “Sir Barton” adlı yarış atı Belmont Stakes yarışını qazanaraq atçılıq tarixində ilk dəfə eyni mövsümdə üç ən böyük yarışı birdən qazanan ilk at oldu.
• 1987 — Britaniya Parlamentində ilk qaradərili millət vəkilləri: Diane Abbott, Paul Boateng və Bernie Grant Böyük Britaniya parlamentinə seçilən ilk qaradərili millət vəkilləri olaraq tarixə düşdülər.
• 2002 — Telefonun ixtiraçısı rəsmən dəyişdi: ABŞ Konqresi rəsmi qətnamə qəbul edərək, telefonun ilk real ixtiraçısının Aleksandr Bell deyil, Antonio Meuçi (Antonio Meucci) olduğunu ilk dəfə hüquqi müstəvidə tanıdı.

Tarixi şəxsiyyətlər

Bu gün həmçinin dünya elminə və musiqisinə ilk dəfə mühüm yeniliklər gətirən daxilərin doğum günüdür:

• Rixard Ştraus (1864) — Simfonik poemaları ilə musiqidə yeni bir cığır açan dahi alman bəstəkarı.
• Jak İv Kusto (1910) — Akvalanqı ixtira edərək bəşəriyyətə sualtı dünyanın qapılarını ilk dəfə tam açan fransız dəniz səyyahı və okeanoqrafı.
• Hökümə Qurbanova (1913) — Azərbaycan teatr və kino sənətinin təkrarolunmaz dramatik obrazlar yaradan əfsanəvi aktrisası, SSRİ Xalq artisti.