Son günlər texnologiya dünyasında, xüsusən də süni intellekt və infrastruktur sahəsində ilin ən kritik dönüş nöqtələrindən birinə səhnə oldu.

Apple WWDC 2026: Tamamilə yeni “Siri AI” və macOS Golden Gate

Apple şirkəti iyunun 8-də keçirdiyi illik WWDC 2026 konfransında süni intellekt strategiyasını tamamilə yeni səviyyəyə qaldırdı. Ən çox danışılan yeniliklər bunlardır:

• Siri AI təqdim olundu: Köhnə Siri tamamilə sıradan çıxır. Yeni “Siri AI” ChatGPT və ya Gemini kimi təbii, uzunmüddətli ardıcıl söhbətlər edə bilir. Ən əsası, o, ekranınızda nə olduğunu (məsələn, baxdığınız şəkli və ya sənədi) başa düşür və şəxsi kontekstinizə (e-maillərinizə, mesajlarınıza) əsasən mürəkkəb tapşırıqları yerinə yetirir. Səsinin tonunu və sürətini belə tənzimləmək mümkündür.
• macOS Golden Gate və iOS 26: Mac və iPhone-lar üçün yeni əməliyyat sistemləri elan olundu. Sistem daxilində mətnləri avtomatik redaktə edən, tonunu dəyişən və uzun sənədləri saniyələr içində ümumiləşdirən “Apple Intelligence” alətləri artıq birbaşa ekosistemə inteqrasiya edilib.
• Vision Pro üçün visionOS 27: Apple-ın “ağıllı eynək” cihazı artıq Visual Intelligence funksiyasına sahibdir. İstifadəçilər ətrafdakı real obyektlərə və ya rəqəmsal 3D modellərə baxaraq Siri-yə “Bu nədir?” və ya “Bunun üzərində dəyişiklik et” kimi əmrlər verə bilirlər.

Dünya İqtisadi Forumu 2026: “Texnologiya Pionerləri” elan olundu

Dünya İqtisadi Forumu (WEF) iyunun 10-da 2026-cı il üçün dünyanın gedişatını dəyişdirəcək 100 texnoloji startapın siyahısını (Technology Pioneers) dərc etdi. Builki siyahı deep-tech (dərin texnologiya) və süni intellektin birləşməsindən ibarətdir:

• Süni İntellekt Agentləri üçün identifikasiya və ödəniş: Siyahıda diqqət çəkən startaplardan biri olan Skyfire, gələcəkdə insanların yerinə iş görəcək müstəqil “AI Agentləri” üçün rəsmi rəqəmsal şəxsiyyət və ödəniş sistemləri (billing) hazırlayır.
• Enerji və neyrocərrahiyyə: Siyahıda nüvə sintezi, kosmik resursların çıxarılması və neyrocərrahiyyə robotları üzərində işləyən və süni intellekt sayəsində milyardlarla dollar kapitala qənaət edən şirkətlər ön plana çıxıb.

“Süni İntellekt Müharibəsi” (AI Blitz)

İyunun ilk günlərindən başlayan və son 3 gündə pik həddə çatan tendensiya odur ki, artıq yarış “hansı süni intellekt modeli daha ağıllıdır” mərhələsini keçib. Yarış artıq infrastruktur və avtonom idarəetməyə keçib:

• Nvidia fərdi kompüterlərə girir: Nvidia şirkəti məlumat mərkəzlərindən (data-center) sonra artıq fərdi kompüterlərin (PC) daxilinə yerləşə biləcək RTX Spark adlı 1-petaflop gücündə süni intellekt çipini təsdiqlədi. Bu, gələcək kompüterlərin buluda ehtiyac duymadan super-ağıllı olacağı deməkdir.
• Alphabet-dən 80 milyard dollarlıq AI həmləsi: Google-ın ana şirkəti Alphabet, süni intellekt infrastrukturunu və qlobal məlumat mərkəzlərini genişləndirmək üçün tarixin ən böyük investisiya fondlarından birini — 80 milyard dollarlıq səhm paketini dövriyyəyə buraxmağı planlaşdırır.

Kiber təhlükəsizlik və ekologiya riskləri

• AI dəstəkli müştəri xidmətlərinə hücum: Meta (Instagram, Facebook) şirkətinin süni intellektlə işləyən avtomatlaşdırılmış müştəri dəstək sistemindəki boşluqdan istifadə edən hakerlər onlarla yüksək profilli Instagram hesabını ələ keçiriblər. Bu, şirkətlərin süni intellekt təhlükəsizliyinə yenidən baxmasına səbəb olub.
• SpaceX-dən “Su qıtlığı” xəbərdarlığı: SpaceX investorlarına xəbərdarlıq edib ki, dünyada artan su qıtlığı süni intellekt və kosmik texnologiyalar üçün ciddi riskdir. Çünki nəhəng AI məlumat mərkəzlərinin soyudulması üçün milyonlarla litr suya ehtiyac yaranır.

Bakıda “TECHNOVATION” Forumu: ABŞ-ın AI nəhəngləri ilə yeni era

Bakıda davamlı iqtisadi transformasiya və elmə həsr olunmuş irimiqyaslı “TECHNOVATION” konfransı keçirilir. İyunun 11-də verilən rəsmi açıqlamalara görə, Azərbaycan ilə ABŞ arasında ənənəvi enerji tərəfdaşlığı artıq tamamilə strateji texnoloji əməkdaşlığa keçid edir:

• Böyük texnologiya transferi: Ölkəmizin ABŞ-dan yüksək məhsuldarlıqlı hesablama sistemləri, bulud texnologiyaları və süni intellekt (AI) infrastrukturunu transfer etməsi istiqamətində danışıqlar pik həddə çatıb.
• Dünya nəhəngləri Bakıda: Dell Technologies, Oracle, Microsoft və Amazon kimi korporasiyalarla süni intellekt sahəsində yeni birgə layihələrin təməli qoyulur.
• “Rəqəmsal İpək Yolu” (Digital Silk Way): Azərbaycanın ilk rəqəmsal iqtisadi zonası olacaq bu layihənin qlobal data və innovasiya mərkəzinə çevrilməsi istiqamətində işlər sürətləndirilib.

Azərbaycan regional Süni İntellekt (AI) habına çevrilir: SOCAR və Oracle əməkdaşlığı

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiyası Mərkəzinin (4SIM) rəhbərliyi iyunun 11-də çox mühüm regional anons etdi.

• Azərbaycanın yaxın illərdə regionun süni intellekt iqtisadiyyatı mərkəzinə çevrilməsi potensialı yüksək qiymətləndirilib.
• Bu istiqamətdə ən böyük praktiki addımlardan biri kimi SOCAR və Oracle şirkətlərinin süni intellekt texnologiyalarına əsaslanan yeni nəsil nəhəng Data Mərkəzinin (Məlumat Mərkəzi) qurulması üzrə iş birliyi ön plana çıxarılıb.
• Həmçinin, yeni təsdiqlənən strategiyaya əsasən, 2026-cı ildən etibarən 300-dən çox yerli şirkət və KOB rəqəmsal transformasiya proqramlarına cəlb olunacaq.

Dünya səviyyəli “RobotChallenge” yarışı ilk dəfə Bakıda

Ölkədə gənc mühəndislərin və STEAM təhsilinin inkişafı üçün son 3 günün ən həyəcanlı elanlarından biri gəldi. Dünyanın ən nüfuzlu robototexnika müsabiqələrindən biri hesab olunan “RobotChallenge” ilk dəfə Azərbaycana gəlir:

• Yerli mərhələ 13-14 iyun tarixlərində Bakı Kristal Zalında baş tutacaq (Azercell-in dəstəyi ilə).
• Yeniyetmə və gənclər süni intellekt, robototexnika və proqramlaşdırma kateqoriyalarında öz unikal mühəndislik layihələrini yarışdıracaqlar.
• Bakıdakı yerli mərhələnin qalibləri Çində keçiriləcək dünya finalında Azərbaycanı təmsil etmək hüququ qazanacaqlar.

bp-dən Dəniz Dronları və “Rəqəmsal ikili” (Digital Twin) açıqlaması

İyunun 11-də bp şirkətinin regional texnologiya rəhbərliyi Azərbaycanda tətbiq etdikləri və qlobal miqyasda nümunə olan innovasiyaları bölüşüb:

• Şirkətin Xəzərdə tətbiq etdiyi dəniz dronları əvvəllər insanların həftələrlə vaxtını alan riskli və məhdud obyekt yoxlamalarını indi cəmi 45 dəqiqəyə tam təhlükəsiz şəkildə reallaşdırır.
• bp nümayəndəsi qeyd edib ki, Azərbaycanda sınaqdan çıxarılan bir çox texnoloji və rəqəmsal əkiz (Digital Twin) həlləri uğurlu olduqdan sonra şirkətin dünyanın digər regionlarındakı platformalarına transfer edilir.

Dünya İqtisadi Forumu: Azərbaycan “İnnovasiya tələsi”ni sındırır

Dünya İqtisadi Forumu (WEF) iyunun ilk günlərində dərc etdiyi hesabatda Azərbaycanın startap və texnologiya ekosistemi ilə bağlı maraqlı analiz təqdim edib. Son 3 gündə yerli ekspertlər tərəfindən geniş müzakirə olunan bu hesabata görə:

• Azərbaycan inkişaf etməkdə olan bazarların düşdüyü “innovasiya tələsindən” çıxmaq üçün tamamilə fərqli — “Venture Client” (vençur müştəri) modelini tətbiq edir.
• Dövlət startaplara sadəcə pul vermək yerinə, böyük logistika, energetika və bank şirkətlərinin rəqəmsal ehtiyaclarını startaplar vasitəsilə həll etməyi hədəfləyir. Tələbə əsaslanan startapların uğur qazanma ehtimalı isə adi layihələrdən 30% daha yüksəkdir.