Tarixə adını qızıl hərflərlə yazdıran ilk neft quyusundan dəniz ortasındakı möcüzəyə, Şərqin ilk demokratiyasından kosmosun fəthinə kadar — Azərbaycan və dünya sivilizasiyasının gedişatını kökündən dəyişdirən ən önəmli “İLK”lər.

Azərbaycan tarixi

Dünyada sənaye üsulu ilə ilk neft quyusunun qazılması (1846)

• Bakının Bibiheybət qəsəbəsində dünyada ilk dəfə olaraq mexaniki (qazma) üsulla neft quyusu qazıldı. Bu hadisə ABŞ-ın Pensilvaniya ştatındakı məşhur Dreyk quyusundan 13 il əvvəl baş verərək qlobal neft erasının əsasını qoydu.

Şərqdə və müsəlman dünyasında İlk Demokratik Respublika (1918)

• 28 may 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) elan edildi. Müsəlman Şərqində ilk dəfə respublika idarəetmə forması, insan hüquqları və parlamentli demokratik model bərqərar oldu.

Qadınlara seçki hüququnun verilməsi (1918)

• AXC hökuməti irqindən, millətindən və cinsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlara bərabər seçki hüququ verdi. Azərbaycan qadınları seçmək və seçilmək hüququnu ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və İtaliya kimi bir çox böyük qərb dövlətlərindən daha əvvəl qazandılar.

Şərqdə ilk opera və balet (1908 & 1940)

• 1908-ci ildə dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyli Şərqdə ilk opera olan “Leyli və Məcnun” əsərini səhnəyə qoydu. 1940-cı ildə isə Əfrasiyab BədəlBəyli ilk Şərq baleti olan “Qız qalası”nı bəstələdi.

Dünyada dənizdə tikilən ilk şəhər: Neft Daşları (1949)

• 1949-cu il noyabrın 7-də Xəzər dənizində, açıq dənizdə ilk neft fontanı vurdu və estakadalar üzərində “Neft Daşları” adlanan mozaik dəniz şəhəri salındı (Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilib).

Dünya tarixi

Bəşəriyyətin ilk yazı sistemi: mixi yazı (e.ə. IV minillik)

• İkiçayarası (Mesopotamiya) ərazisində şumerlər tərəfindən ilk dəfə gil lövhələr üzərində simvolik yazı sistemi yaradıldı. Tarixöncəsi dövr başa çatdı və bəşəriyyətin yazılı tarixi başladı.

İlk çap dəzgahı və kitab istehsalı (1440)

• İohann Qutenberq hərəkətli metal hərflərlə işləyən ilk mətbəə dəzgahını kəşf etdi və ilk dəfə müqəddəs kitabı massiv şəkildə çap etdi. Məlumatın və elmin kütləviləşməsinə, Avropada Renessans və Maarifçilik dövrünün başlamasına təkan verdi.

İnsanın ilk dəfə kosmosa uçuşu (1961)

• 12 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin “Vostok-1” gəmisi ilə dunya ətrafında dövr edərək kosmosa çıxan ilk insan oldu. Bəşəriyyətin kosmos erası rəsmən başladı.

İnsanın ilk dəfə Ayməkanına qədəm qoyması (1969)

• 20 iyul 1969-cu ildə “Apollo 11” missiyası çərçivəsində Nil Armstronq Ayın səthinə ayaq basdı və məşhur sözləri söylədi: “Bu bir insan üçün kiçik, lakin bəşəriyyət üçün böyük bir addımdır.”

İnternetin ilk incisi: ARPANET (1969)

• 29 oktyabr 1969-cu ildə ABŞ-da iki kompyuter (LOLA və SRI) arasında ilk dəfə şəbəkə vasitəsilə məlumat (LOGIN sözü) ötürüldü. Bu, müasir İnternetin bünövrəsi oldu.