Tarixin hər bir günü insanlığın inkişaf yolunda yeni bir səhifə açan mühüm hadisələrlə zəngindir.

13 noyabr Azərbaycanın dövlətçilik və gəmiçilik salnaməsindəki əlamətdar addımlarla, və dünya elmini, aviasiyasını və kosmosun fəthini dəyişən unikal “ilk”lərlə yadda qalıb. Bu gün baş vermiş ən maraqlı tarixi yenilikləri təqdim edirik.

Azərbaycan tarixi

• 1993-cü il – Azərbaycan Respublikası Müdafiə Şurasının ilk toplantısı: Müharibə şəraitində ölkənin müdafiə qabiliyyətini və təhlükəsizlik siyasətini mərkəzləşdirilmiş şəkildə idarə etmək məqsədilə yaradılan Müdafiə Şurası məhz bu gün ilk rəsmi iclasını keçirib.
• 2026-cı il – Azərbaycan bayraqlı tankerin ilk dəfə Avstraliya sularına daxil olması: Milli gəmiçilik tarixində ilk dəfə olaraq müstəqil Azərbaycan bayrağı altında üzən “Aframax” tipli “Xankəndi” tankeri Avstraliya sularına daxil olub.

Dünya tarixi

• 1907-ci il – İlk idarəolunan helikopter uçuşu: Fransız ixtiraçı Pol Kornü (Paul Cornu) velosiped hissələri və iki rotor əsasında yığdığı uçan aparatla dünyada ilk dəfə sərbəst şəkildə yerdən havaya qalxıb. Uçuş cəmi 20 saniyə çəksə və yerdən təxminən 30 santimetr hündürlükdə baş tutsa da, vertolyot aviasiyasının başlanğıcı sayılır.
• 1927-ci il – Dünyanın ilk mexaniki ventilyasiyalı sualtı tuneli: Nyu-York və Nyu-Cersi ştatlarını Hudzon çayının altından birləşdirən Holland Tuneli istifadəyə verilib. Avtomobil nəqliyyatı üçün nəzərdə tutulan və zəhərli qazları təmizləyən xüsusi ventilyasiya sisteminə malik ilk sualtı tunel kimi tarixə düşüb.
• 1940-cı il – İlk stereofonik səsli kommersiya filmi: Volt Disneyin “Fantaziya” (Fantasia) animasiya filmi Nyu-Yorkda premyera edib. Bu ekran əsəri kinoteatrlarda çoxkanallı stereofonik səs sistemi (Fantasound) ilə nümayiş etdirilən ilk film olub.
• 1971-ci il – Başqa planetin orbitinə çıxan ilk kosmik aparat: NASA-nın “Mariner 9” kosmik zondu Marsın orbitinə daxil olaraq, Yer kürəsindən başqa bir planetin ətrafında dövrə vuran ilk süni peyk kimi kosmonavtika tarixinə düşüb.
• 1981-ci il – Kosmosda ilk robot qol (“Canadarm”): Kanadalı mühəndislərin hazırladığı məşhur “Canadarm” manipulyator qolu ABŞ-ın Columbia kosmik gəmisində ilk dəfə kosmosda sınaqdan keçirilib.
• 1988-ci il – Ümumdünya Xeyirxahlıq Hərəkatının ilk konfransı: Tokioda bir neçə ölkənin nümayəndələrinin iştirakı ilə hərəkatın ilk konfransı açılıb və bu tarix sonradan Ümumdünya Xeyirxahlıq Günü kimi təsis edilib.
• 1995-ci il – Britaniya müstəmləkəsi olmayan ilk ölkənin Birliyə qəbulu: Keçmiş Portuqaliya müstəmləkəsi olan Mozambik, Britaniya İmperiyası ilə tarixi bağlılığı olmadan Millətlər Birliyinə (Commonwealth) üzv qəbul edilən ilk dövlət olub.