Azərbaycanda internet tarifləri və tətbiq olunacaq yeniliklər son günlərin ən çox müzakirə edilən və ictimaiyyətdə geniş rezonans doğuran əsas sosial-iqtisadi mövzularından biridir. Bəs ölkəmizdəki bu yeni qiymətlər iqtisadi və əhali baxımından bizə oxşar olan dünya ölkələri ilə müqayisədə əslində hansı səviyyədədir?

Tətbiq edilən yeni internet tarifləri və minimum 100 Mbps sürətə keçid cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub.

İnternet tarifləri necə dəyişəcək?

• Minimum tarif həddi: Rəsmi məlumatlara və tənzimləyici qurumdan əldə edilən yeniliklərə əsasən, ölkə daxilində hazırda qiyməti 18 manat və ya daha aşağı olan bütün sabit internet tarifləri üzrə dəyişiklik edilməsi nəzərdə tutulur. Gələn ayın 1-dən etibarən bu paketlərin vahid minimum tarif olan 25 manatlıq paketə keçirilməsi planlaşdırılır.
• Sürət və paket seçimləri: Yeni qaydalara və təklif edilən paketlərə görə, abunəçilərə təqdim olunan internet sürətləri və onlara uyğun qiymətlər yenidən tənzimlənir:
  • 100 Mbit/ssürət üçün aylıq 25 manat
  • 150 Mbit/ssürət üçün aylıq 30 manat
  • 250 Mbit/ssürət üçün aylıq 36 manat

İnternet istifadəçiləri nədən narazıdır?

Bu yeniliklər cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmayıb və geniş müzakirələrə yol açıb:

Aşağı büdcəli paketlərin ləğvi təhlükəsi: Xüsusilə azgəlirli ailələr, tələbələr və daha aşağı sürətli, lakin ucuz internetdən (18 manat və ya daha aşağı) istifadə edən abunəçilər üçün minimum ödəniş məbləğlərinin 25 manata qaldırılması əlavə xərc yükü yaratdığı üçün narazılıq doğurub.

Sürət və keyfiyyət amili: Qurumlar və provayderlər bu dəyişikliyi ölkə üzrə fiber-optik şəbəkənin genişləndirilməsi, internetin keyfiyyətinin və sürətinin dəfələrlə artırılması, həmçinin rəqəmsal transformasiya tələbləri ilə əsaslandırırlar. Onların fikrincə, minimum sürətin 100 Mbit/s-ə qaldırılması müasir dövrün tələblərinə cavab vermək üçün zəruridir.

Lakin Azərbaycanda istifadəçiləri həqiqətən narahat edən məsələ göstərilən internet xidmətlərinin qiymət-keyfiyyət nisbətidir. Onları söz verilən 100 Mbps əvəzində 20-25 Mbps internet üçün niyə 25 manat ödəməli olduqları naranat edir.

Ekspertlər hesab edir ki, bu keçid dövrü abunəçilərin seçimlərinə təsir etməklə yanaşı, ölkənin telekommunikasiya bazarında qiymət siyasətinin yenidən formalaşmasına səbəb olacaq.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda tətbiq olunacaq yeni 100 Mbps internet tarifinin (25 AZN / təxminən $14.7) iqtisadi və əhali baxımından oxşar ölkələrlə müqayisəsi göstərir ki, qiymət siyasəti region standartları ilə demək olar ki, eyni diapazondadır:

• Gürcüstan və Belarus: Bu ölkələrdə 100 Mbps internetin aylıq qiyməti təxminən $11–$18 arasında dəyişir ki, bu da Azərbaycanla demək olar ki, eyni səviyyədir.
• Qazaxıstan: Yerli bazarın rəqabəti sayəsində burada oxşar sürətli internet daha ucuz başa gəlir ($10–$14).
• Serbiya: Avropa standartlarına yaxınlaşdığı üçün qiymətlər ($20–$28) Azərbaycana nisbətən daha bahadır.
• Özbəkistan: İqtisadi göstəricilərə görə qiymətlər $13–$22 aralığında dəyişir.

Beləliklə, Azərbaycanın tətbiq etdiyi yeni tariflər nominal qiymət baxımından bir qədər artdıqca, əldə olunan sürət və qiymət balansı region ölkələri ilə uyğunlaşdırılıb, inkişaf etmiş Qərb ölkələri ilə müqayisədə isə xeyli sərfəlidir.

Bu arada yeni minimum internet paketinin qiyməti (25 AZN) ölkə üzrə müəyyən edilmiş minimum əməkhaqqının (400 AZN) təqribən 6.25%-ni təşkil edir.