Kosmosdan çəkilən ilk Yevr fotosu, tarixin ilk avtomatik kompüteri və Sakit okeanı keçən taxta bərə…

7 avqust tarixi həm dünya elmi, həm də Azərbaycan dövlətçilik salnaməsi üçün misilsiz “ilklər” və dönüş nöqtələri ilə zəngindir. Bu gün bəşəriyyətin baxış bucağını dəyişən ən diqqətçəkən tarixi hadisələri təqdim edirik.

Dünya tarixi

• Kosmosdan Yerin ilk fotosu (1959): ABŞ-ın “Explorer 6” peyki kosmik orbitdən Yerin ilk dəfə fotoşəklini çəkərək yerüstü stansiyaya göndərdi. Bu, kosmik fotoqrafiya erasının başlangıcı oldu.
• Tarixin ilk irimiqyaslı avtomatik kompüteri (1944): IBM tərəfindən yaradılan və “Harvard Mark I” adlandırılan ilk tam avtomatlaşdırılmış rəqəmsal hesablama maşını (kompüter) Harvard Universitetində rəsmi olaraq istifadəyə verildi.
• “Kon-Tiki” ekspedisiyasının okean zəfəri (1947): Norveçli səyyah və alim Tur Heyerdal ibtidai taxta bərə (“Kon-Tiki”) ilə Sakit okeanı qət edərək 101 günlük 4300 millik səyahətini Polineziya adalarında tamamladı. Bu, qədim insanların ibtidai vasitələrlə okeanları aşa bildiyini sübut edən ilk belə təcrübə idi.
• Sıravi əsgərlərə verilən ilk hərbi mükafat (1782): Corc Vaşinqton tərəfindən ABŞ-da “Hərbi Xidmət Nişanı” (sonralar məşhur Bənövşəyi Ürək / Purple Heart) təsis edildi. Bu, hərbi tarixdə zabitlərlə yanaşı sıravi əsgərlərə də şücaətə görə verilən ilk rəsmi medal idi.

Azərbaycan tarixi

• İngilis qoşunlarının Bakıdan çıxarılması prosesi (1919): Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda yerləşən Böyük Britaniya hərbi kontingentinin ölkədən tam təxliyə olunması mərhələsi həlledici fazaya keçdi. Bu, AXC-nin paytaxtda və Xəzər dənizində suverenliyini tam bərqərar etməsinə şərait yaratdı.
• Milli dövlətçiliyin qorunması uğrunda addım (1993): Azərbaycanın cənub bölgəsində mərkəzi hakimiyyətə qarşı qanunsuz separatist cəhdlərə (“Talış-Muğan Muxtar Respublikası” iddiası) qarşı yerli əhalinin və dövlət strukturlarının kütləvi etirazı və dövlətçilik mövqeyi kəskin şəkildə möhkəmləndi.