Tarixin 5 noyabr səhifəsi həm dünya, həm də Azərbaycan üçün dönüş nöqtəsi olan unudulmaz ilklərlə zəngindir.

Londondakı məşhur “Barıt qəsdi”ndən benzinli avtomobilin ilk patentinə, televiziya reklamının debütündən 44 günlük Vətən müharibəsinin Zəfər xronikasına qədər bu günə damğa vuran ən maraqlı hadisələri təqdim edirik.

Dünya tarixi

• 1605 — Barıt qəsdi (London, İngiltərə): Qay Foks (Guy Fawkes) başda olmaqla katoliklər İngiltərə Parlamenti binasını partlatmaq və Kral I Yakovu suiqəstlə öldürmək istəyərkən yaxalandılar. Bu, İngiltərə tarixində monarxiya və parlamentə qarşı hazırlanmış ilk bu miqyaslı gizli sui-qəsd cəhdi kimi tarixə düşdü (Böyük Britaniyada hər il 5 noyabr “Qay Foks Gecəsi” kimi qeyd olunur).
• 1895 — Benzinli avtomobil üçün ilk patent (ABŞ): Corc Selden (George B. Selden) daxili yanma mühərriki ilə işləyən avtomobil üçün Birləşmiş Ştatlar tarixində ilk rəsmi patenti (US Patent 549,160) əldə etdi.
• 1930 — İlk televiziya reklamı (London): Böyük Britaniyanın “Baird Television” şirkəti tərəfindən dünyada ilk dəfə televiziya üzərindən kommersiya məqsədli reklam yayımlandı.
• 1950 — FM stereo dalğasında ilk yayım: Radio yayımı tarixində inqilab sayılan yüksək keyfiyyətli stereo audio dalğası vasitəsilə ilk radio verilişi efirə çıxdı.
• 1914 — Böyük Britaniya Kipri ilhaq etdi: Birinci Dünya Müharibəsinin başlaması ilə Osmanlı imperiyası Britaniyaya qarşı cəbhə aldığı üçün Böyük Britaniya adanı rəsmən öz ərazisi elan etdi.
• 2006 — Səddam Hüseynə ölüm hökmü: İraq Xüsusi Tribunalı ölkənin keçmiş prezidenti Səddam Hüseyn haqqında asılaraq edam olunma qərarını elan etdi.

Azərbaycan tarixi

• 2000 — Müstəqillik dövrünün II çağırış Parlament Seçkiləri: Müstəqil Azərbaycan Respublikasının ikinci Milli Məclisinə seçkilər keçirildi. Bu seçkilər ölkədə çoxpartiyalı siyasi sistemin möhkəmlənməsində mühüm mərhələlərdən biri oldu.
• 2020 — 44 Günlük Vətən Müharibəsi xronikası: Cəbhənin Ağdərə, Xocavənd və Tərtər istiqamətində düşmənin hərbi infrastrukturu və batareyaları pusquya salınaraq sıradan çıxarıldı, işğaldan azad edilmiş yeni ərazilərin ilk görüntüləri ictimaiyyətə təqdim olundu.

Bu gün doğum günü olan şəxsiyyətlər

• Rüstəm xan Xoyski (1888): Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün hərbi xadimi, general.
• Baba Pünhan (1948): Azərbaycanın tanınmış şairi, satirik qəzəllər müəllifi.
• Mələkxanım Əyyubova (1962): Azərbaycanın Xalq artisti, xanəndə.
• Pol Sabatye (1854): Katalitik hidrogenləşmə kəşfinə görə Kimya üzrə Nobel mükafatı almış fransız alim.