Texnologiya sektorunda son zamanlar həm daxili, həm də qlobal miqyasda mühüm yeniliklər baş verib.

Azərbaycanda internet resurslarına çıxışın məhdudlaşdırılması və kiber-təhlükəsizliklə bağlı qanunvericiliyə dəyişikliklər təsdiqləndiyi bir vaxtda, qlobal bazarda Amazon-un 220 milyard dollarlıq AI investisiyası və Samsung-un rekord mənfəəti diqqət çəkib.

Azərbaycanın texnoloji yenilikləri

• İnternet resurslarına çıxışın məhdudlaşdırılması və kiber-təhlükəsizlik qanunvericiliyi: Prezident İlham Əliyev tərəfindən “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında” Qanuna, eləcə də Cinayət və Cinayət-Prosessual Məcəllələrinə dəyişikliklər təsdiq edilib.
  • Qanunvericiliklə dövlət tərəfindən onlayn qumar, zərərli və ya saxta informasiyalar, şəxsi həyatın toxunulmazlığının pozulması, eləcə də kritik nəqliyyat, maliyyə və energetika infrastrukturlarının təhlükəsizliyinə risk yaradan internet resurslarına girişin məhdudlaşdırılması əsasları genişləndirilib və məsuliyyət tədbirləri sərtləşdirilib.
• Fintex və nağdsız ödənişlərin rekord artımı: Mərkəzi Bankın açıqladığı son göstəricilərə əsasən, ölkə üzrə Ani Ödənişlər Sistemi (AÖS) və real vaxt rejimində hesablaşma əməliyyatlarının həcmində kəskin yüksəliş qeydə alınıb. Rəqəmsal bankçılıq və fintex həllərinin inteqrasiyası nağdsız dövriyyəni sürətləndirməyə davam edir.

Qlobal texnoloji yeniliklər

Nəhəng infosfrastruktur investisiyaları

• Amazon-dan 220 milyard dollarlıq Süni İntellekt hədəfi: Amazon II rüb maliyyə nəticələrini açıqlayaraq AI infrastrukturu, məlumat mərkəzləri (data centers), xüsusi çiplər və robototexnikaya ayıracağı kapital xərclərini (CapEx) 220 milyard dollara qaldırdığını bildirdi. AWS (Amazon Web Services) gəlirləri son 18 rübün ən yüksək artımını (37%) nümayiş etdirib.
• Avropa İttifaqından 10 milyard dollarlıq AI mərkəzləri: Aİ üzv ölkələrdən gələn böyük tələbi nəzərə alaraq, Avropada 7 nəhəng süni intellekt hesablama mərkəzinin qurulmasına 10 milyard avro dövlət maliyyəsi ayıracağını açıqladı. Layihəyə Nvidia, AMD və Qualcomm çip infrastrukturları inteqrasiya olunacaq.

Yarımkeçirici və çip sənayesi

• Samsung-un rekord mənfəəti: Süni intellekt serverlərində istifadə olunan yüksək ötürücülük qabiliyyətinə malik yaddaş çiplərinə (HBM) tələbatın artması sayəsində Samsung əməliyyat mənfəətində kəskin sıçrayış və 171.5 trilyon von rekord gəlir əldə etdiyini açıqladı.
• Böyük Britaniyanın AI çip investisiyası: Böyük Britaniyanın “Sovereign AI” dövlət fondu yeni nəsil enerjiyə qənaətcil AI çipləri istehsal edən “OLIX” unicorn startapına iri həcmli investisiya yatırdı.

Sosial şəbəkələr və model təhlükəsizliyi

• LinkedIn AI-Spam ilə mübarizəyə başlayır: LinkedIn platforması istifadəçilərin lentində avtomatlaşdırılmış və aşağı keyfiyyətli süni intellekt paylaşımlarını təsbit edib silmək üçün yeni “AI-generated spam” şikayət düyməsini təqdim etdi.
• OpenAI və Aİ təhlükəsizlik aktı: OpenAI özünün təhlükəsizlik prinsiplərini Avropa İttifaqının rəsmi Süni İntellekt Aktının (EU AI Act) ümumi təyinatlı AI kodeksinə tam uyğunlaşdırdığını elan etdi.