Tarix boyu hər bir gün bəşəriyyət və ölkəmiz üçün unikal hadisələrlə yadda qalır.

Bu gün — 12 iyun tarixində Azərbaycan və dünya tarixində ilk dəfə qeydə alınan, həmçinin yadda qalan mühüm tarixi ilklər:

Azərbaycan tarixində

• İlk dəfə genişmiqyaslı mina xəritələrinin təhvil verilməsi (2021): Vətən müharibəsindən sonra, 12 iyun 2021-ci il tarixində ilk dəfə olaraq Ermənistan tərəfi Ağdam rayonu üzrə 97 min tank və piyada əleyhinə minanı özündə əks etdirən xəritələri Azərbaycan tərəfinə təqdim etdi. Bunun müqabilində saxlanılan 15 nəfər erməni Azərbaycan-Gürcüstan sərhədində Gürcüstan nümayəndələrinin iştirakı ilə geri qaytarıldı. Bu, münaqişədən sonrakı dövrdə xəritələrin qaytarılması istiqamətində ilk mühüm addım idi.
• Orta əsrlərə aid “Şeyx Məzid” türbə qalıqlarının aşkarı (2017): 2017-ci ilin bu günündə Ağsu şəhərinin Şıxməzid məhəlləsində qanunsuz tikinti işlərinin qarşısı alınarkən, ərazidə ilk dəfə olaraq orta əsrlərə aid möhtəşəm tikinti və memarlıq qalıqları aşkar olundu və rəsmi olaraq dövlət mühafizəsinə götürüldü.

Dünya tarixində

• Dünya tarixində ilk trilyoner (2026): İqtisadiyyat və texnologiya dünyasında görünməmiş tarixi bir ilk məhz bu gün rəsmiləşdi. “Tesla” və “SpaceX” şirkətlərinin rəhbəri İlon Mask, kosmik şirkətinin birjada həyata keçirdiyi rekord kütləvi təklif (IPO) və 75 milyard dollar vəsait cəlb etməsindən sonra dünya tarixində ilk trilyonçu (trilyoner) ünvanını qazandı.
• İlk dəfə Ümumdünya Uşaq Əməyinə Qarşı Mübarizə Gününün qeyd edilməsi (2002): Beynəlxalq Əmək Təşkilatı (BƏT) tərəfindən uşaq istismarının qarşısını almaq və cəmiyyətin diqqətini bu qlobal problemə cəlb etmək məqsədilə təsis edilən bu xüsusi gün dünya miqyasında ilk dəfə 12 iyun 2002-ci ildə qeyd olunmağa başlayıb.
• ABŞ tarixində ilk siyahıyaalma (1790): Amerika Birləşmiş Ştatlarında ölkə əhalisinin sayını, tərkibini və demoqrafik göstəricilərini rəsmi şəkildə qeydə almaq üçün tarixdə ilk ümumi siyahıyaalma prosesinə start verildi.
• Fransada ilk Konstitusiyanın qəbulu (1791): Böyük Fransa İnqilabından sonra ölkədə monarxiya prinsiplərini məhdudlaşdıran və xalqın hüquqlarını qanuniləşdirən ilk Fransa Konstitusiyası məhz iyunun 12-də qəbul olundu.
• Virciniya İnsan Hüquqları Bəyannaməsi (1776): Amerika İstiqlaliyyət Müharibəsi dövründə fərdlərin fundamental azadlıqlarını və haqlarını qoruyan ilk rəsmi sənədlərdən biri — Virciniya Bəyannaməsi qəbul edildi. Bu sənəd sonradan ABŞ Müstəqillik Bəyannaməsinə birbaşa təsir göstərmişdir.

Maraqlı Fakt: Həmçinin 12 iyun dünyada beynəlxalq səviyyədə uşaq hüquqlarının qorunması məqsədilə müxtəlif humanitar proqramların başlanğıc günü kimi də simvolik əhəmiyyət daşıyır.