Tarix təkcə ötən illərin salnaməsi deyil, həm də gələcəyə işıq salan ilk addımların məcmusudur.

4 noyabr tarixi istər elm və mədəniyyət, istərsə də dövlətçilik və kəşflər sahəsində dünya və Azərbaycan tarixində ilk dəfə gerçəkləşən, iz qoyan mühüm hadisələrlə yadda qalıb.

Azərbaycan tarixi

• 1906 — “Füyuzat” jurnalının ilk sayı işıq üzü gördü: Görkəmli mütəfəkkir Əli bəy Hüseynzadənin baş redaktorluğu və böyük xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin maddi dəstəyi ilə nəşrə başlayan bu jurnal Azərbaycan mətbuatında neoromantizmin və “Türkləşmək, islamlaşmaq, müasirləşmək” məfkurəsinin (gələcək dövlət bayrağımızın rənglərində əks olunan ideologiya) təməlini qoydu.
• 2008 — Azərbaycan kosmik sənayesinin təməli qoyuldu: Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasında kosmik sənayenin yaradılması və milli telekommunikasiya peyklərinin orbitə çıxarılması haqqında” ilk tarixi fərmanı imzaladı. Bu addım ölkəmizin ilk peyki olan “Azerspace-1″in orbitə buraxılmasına yol açdı.
• 2020 — 44 günlük Vətən müharibəsi (Zəfər yürüşü): Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Cəbrayıl rayonunun Mirək və Kavdar, Zəngilan rayonunun Məşədiismayıllı və Şəfibəyli, Qubadlı rayonunun isə Başarat, Qarakişilər və Qaracallı kəndlərini işğaldan azad etdi.

Dünya tarixi

• 1604 — Şekspirin “Otello” faciəsi ilk dəfə səhnəyə qoyuldu: Uilyam Şekspirin dünya ədəbiyyatının incilərindən sayılan bu əsəri ilk dəfə Londonun “Uaythol” sarayında nümayiş olundu.
• 1800 — Ağ Ev ilk sakinini qəbul etdi: ABŞ prezidentlərinin rəsmi iqamətgahı olan Ağ Ev (White House) istifadəyə verildi. Bura köçən ilk ABŞ prezidenti Con Adams (ölkənin 2-ci prezidenti) oldu.
• 1922 — Tutankamonun sərdabəsi kəşf edildi: İngilis arxeoloqu Hovard Karter Misirdə Fironlar Vadisində firon Tutankamonun toxunulmamış məqbərəsinin ilk pilləsini aşkar etdi. Bu, XX əsrin en böyük arxeoloji kəşfi hesab olunur.
• 1939 — Süni dölləmə ilə ilk canlı doğuldu: Elm tarixində ilk dəfə süni dölləmə yolu ilə bir dovşan dünyaya gəldi.
• 1946 — YUNESKO-nun Nizamnaməsi qüvvəyə mindi: BMT-nin Təhsil, Elm və Mədəniyyət Məsələləri üzrə Təşkilatının (YUNESKO) fəaliyyəti rəsmən başladı.
• 1952 — Milli Təhlükəsizlik Agentliyi (NSA) təsis edildi: ABŞ hökuməti dünyanın en böyük kəşfiyyat və elektron dinləmə təşkilatlarından biri olan NSA-ni qapalı şəkildə qurdu.
• 1979 — İran girov böhranı başladı: Tehranda inqilabçı tələbələr ABŞ səfirliyinə basqın edərək diplomatları girov götürdülər. Bu böhran 444 gün davam edərək beynəlxalq siyasətin axarını dəyişdi.
• 2008 — İlk afroamerikan ABŞ Prezidenti seçildi: Barak Obama seçkilərdə qələbə qazanaraq ABŞ tarixinin ilk qaradərili prezidenti kimi tarixə düşdü.

Bu gün doğum günü olan şəxsiyyətlər

• Mürsəl Qarayev (1919) — Görkəmli Azərbaycan cərrahı, tibb elmləri doktoru.
• Rauf Dadaşov (1944) — Azərbaycan animasiya kinosunun inkişafında böyük xidmətləri olmuş animator və rejissor.
• Yalçın Adıgözəlov (1959) — Xalq artisti, tanınmış dirijor.
• Luiş Fiqu (1972) — Dünya futbolunun ulduzu, “Qızıl top” mükafatçısı.