Azərbaycan əhalisinin son rəqəmləri və Yaxın Şərqdəki qlobal diplomatik gərginlik manşetləri zəbt etdiyi bir vaxtda, astronomların qara dəliklərlə bağlı əsrlik tapmacanı həll etməsi və muzey anbarında 100 ildir gizli qalan yeni dinozavr növünün kəşfi gündəmin kölgəsində qalan böyük elmi inqilablardan oldu.

Azərbaycan gündəmi

Azərbaycanın əhalisi ilə bağlı rəsmi rəqəmlər və CICA sədrliyi

Dövlət Statistika Komitəsinin son məlumatlarına əsasən Azərbaycan əhalisinin sayı 10,279,796 nəfərə çatdı. Azərbaycanın Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Məşvərət Şurasına (CICA) sədrliyinin müddəti uzadılaraq 2026–2028-ci illəri əhatə etməsi rəsmiləşdirildi.

• Diplomatik görüşlər: Prezident İlhəm Əliyev Hindistan və Gürcüstanın ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfirlərinin etimadnamələrini qəbul etdi.

Yaxın Şərq və qlobal iqtisadi gərginlik

Qlobal enerji və BMT: Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) bazarlardakı gərginliyi sabitləşdirmək üçün 100 milyon barellik neft ehtiyatının bazara buraxılması prosesini sürətləndirdiyini bəyan etdi.

Təhlükəsizlik və diplomatik bəyanatlar: ABŞ Administrasiyası İrana qarşı nüvə silahından istifadə edilməyəcəyini, hərbi strategiyanın yalnız konvensional vasitələrə əsaslandığını bəyan edərək regiondakı ritorikanı dəyişdi.

Kölgədə qalan önəmli hadisələr

Siyasət və cari xəbər sıxlığında diqqətdən qaçan, lakin elm və gələcək üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən hadisələr:

Astronomiyada böyük tapmaca həll olundu

Avstraliya və beynəlxalq astronomlar qrupu qara dəliklərin ulduzları udduqdan aylar və ya illər sonra niyə qəfil nəhəng plazma axınları (jetlər) püskürtdüyünü açıqlayan universal qaydanı kəşf etdilər. Məlum oldu ki, həm kiçik, həm də kainatın mərkəzindəki super-nəhəng qara dəliklər eyni qida/maddə sıxlığı həddinə çatdıqda bu “püskürməni” reallaşdırır. Bu, qalaktikaların təkamülünü anlamaqda dönüş nöqtəsi sayılır.

Muzey anbarında 100 il gizli qalan yeni dinozavr növü

London Təbiət Tarixi Muzeyində 1924-cü ildən bəri saxlanılan kəllə sümüyü qalıqlarını yenidən müayinə edən paleontoloqlar bunun tamamilə yeni bir dinozavr növünə — Invictibellatrix amberina əsərinə aid olduğunu sübut etdilər. Anbarlarda illərlə “naməlum” etiketi ilə qalan tapıntıların müasir skan texnologiyaları ilə yenidən öyrənilməsinin vacibliyini bir daha ortaya qoydu.

Fizika və biologiyanın kəsişməsi: Kainatın sabitləri və həyat

Fiziklər mayelərin axıcılığı (özülülüyü) ilə kainatın təməl fiziki sabitləri arasında birbaşa əlaqə olduğunu təsdiqlədilər. Qan dövranı və hüceyrə daxilindəki molekulyar hərəkətlər kainatın fizika qanunlarına tam uyğundur — bu sabitlərdə cüzi dəyişiklik olsaydı, nə su axa bilərdi, nə də hüceyrə səviyyəsində həyat baş tutardı.

“Uçan avtomobil” texnologiyasında yeni nümayiş

• Hadisə: Raket itələyiciləri və xüsusi hava idarəetmə sistemləri ilə təchiz olunmuş yeni nəsil nəqliyyat vasitəsinin (Tesla Roadster prototipi) havada çevrilmə və idarəolunan yayınma manevri ilk dəfə nümayiş etdirildi.

Bu mövzulardan hər hansı biri üzrə xüsusi xəbər yazısı və ya təhlil hazırlamağımı istəyərsiniz?