Bir tərəfdə imperiyaları bölən imzalar, digər tərəfdə insana nəfəs verən ilk aparat və kosmosda inqilab… 12 oktyabr tarixində baş verən ən böyük ilklər və kəşflər hansılardır?

Azərbaycan tarixi

Azərbaycanın ilk dəfə ikiyə bölünməsi: Gülüstan müqaviləsi (1813)

• İlkin addım: 12 oktyabr 1813-cü ildə Qacar dövləti ilə Rusiya imperiyası arasında Gülüstan sülh müqaviləsi imzalandı. Azərbaycan tarixində ilk dəfə torpaqların rəsmi olaraq iki hissəyə bölünməsinin əsası qoyuldu. Şimali Azərbaycan (Bakı, Gəncə, Qarabağ, Şəki, Şamaxı, Quba, Lənkəran xanlıqları) Rusiya imperiyasının tərkibinə qatıldı.

Space TV-nin fəaliyyətə başlaması (1997)

• Milli media: Azərbaycanın özəl televiziya məkanında önəmli yer tutan “Space TV” ilk dəfə 12 oktyabr 1997-ci ildə yayıma başlayaraq təsis olundu.

Dünya tarixi

Avropalıların Amerika qitəsinə ilk qədəm qoyması (1492)

• Hadisə: Xristofor Kolumbun ekspedisiyası ilk dəfə Karib dənizində yerləşən San-Salvador adasına çatdı. Bu tarix “Yeni Dünyanın kəşfi” kimi tarixə düşdü və Avropa ilə Amerika qitələri arasında ilk daimi təmasların əsasını qoydu.

İlk dəfə insana “Süni ciyər” aparatının tətbiqi (1928)

• Tibb tarixi: ABŞ-ın Boston Uşaq Xəstəxanasında polio (uşaq iflici) xəstəliyinə tutulmuş bir uşağa tarixdə ilk dəfə “süni ciyər” (Iron Lung / Dəmir ciyər) respirator aparatı uğurla tətbiq edildi. Bu kəşf minlərlə insanın həyatını xilas etdi.

Kosmosa ilk dəfə çoxnəfərlik və skafandrsız uçuş (1964)

• Kosmik yarış: SSRİ-nin “Voskhod-1” gəmisi 3 nəfərlik heyətlə kosmodroma qalxdı.
• İlklər: Kosmosa ilk dəfə eyni vaxtda birdən çox insan (3 kosmonavt) göndərildi və kosmonavtlar gəminin içində ilk dəfə skafandrsız uçuş həyata keçirdilər.

Tarixdə ilk “Oktoberfest” şənliyi (1810)

• Mədəniyyət: Bavariya vəliəhdi Lüdviq ilə şahzadə Terezanın toyu münasibətilə Münxendə xalq üçün böyük şənlik təşkil olundu. Bu tədbir müasir dövrdə hər il milyonlarla insanın qatıldığı məşhur “Oktoberfest” festivalının ilk başlanğıcı oldu.

Dünya əhalisinin ilk dəfə 6 milyarda çatması (1999)

• Demoqrafiya: BMT-nin hesablamalarına əsasən, 12 oktyabr 1999-cu ildə yer kürəsində yaşayan insanların sayı tarixdə ilk dəfə 6 milyard nəfərə çatdı.

Tarixi faktlar

• E.ə. 539: II Kirin ordusu Babili tutaraq Babil imperiyasına son qoydu.
• 1901: ABŞ Prezidenti Teodor Ruzvelt prezident iqamətgahının adını rəsmi olaraq “Ağ Ev” (White House) kimi təsdiqlədi.
• 1935: Məşhur italiyalı opera müğənnisi Luçano Pavarotti dünyaya gəlib.
• 1937: “Arazı ayırdılar”, “Göygöl” kimi əsərlərin və Azərbaycan Himninin sözlərinin müəllifi şair Əhməd Cavad repressiya qurbanı olaraq vəfat edib.