Böyük siyasət, qlobal birja həyəcanı və gözlənilməz elmi kəşflər bir arada toplanıb.

Prezident İlham Əliyevin vacib telefon danışığından neft bazarındakı gərginliyə, eləcə də $80-lıq mikroskopla edilən biologiya kəşfinə qədər günün ən çox müzakirə olunan və kölgədə qalan xəbərlərini təqdim edirik.

Azərbaycan gündəmi

• İranla strateji diplomatik danışıqlar və enerji xətti: Prezident İlham Əliyevin İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ilə telefon danışığı gündəmin əsas siyasi mövzularındandır. İki ölkə arasında Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi və İranın Azərbaycandan elektrik enerjisi idxalını artırmaq planları geniş müzakirə edilir.
• Rusiyadan nağd rubl ixracına məhdudiyyət: Rusiyanın Azərbaycana nağd rubl çıxarılmasına qoyduğu yeni məhdudiyyətlər Maliyyə-bank sektorunda valyuta axını baxımından diqqətlə izlənilir.
• Qeyri-neft ixracında rekord: Azərbaycanın qeyri-neft ixracının 2.8 milyard dolları keçməsi və xüsusilə İKT sektoruna qoyulan investisiyaların 49.4% artması iqtisadi xəbər lentlərinin başında gəlir.

Dünya gündəmi

• BMT Baş Assambleyası (UNGA) və Nüvə bəyanatları: Şimali Koreyanın BMT kütləsindən “nüvə statusumuz geri dönməzdir” bəyanatı və regional güclər arasındakı gərginlik qlobal təhlükəsizlik dialoqlarının əsas mövzusudur.
• Hörmüz boğazı və neft qiymətləri: Hörmüz boğazında ticarət gəmisinə hücum xəbərləri və Yaxın Şərqdəki gərginlik fonunda qlobal xammal və neft birjalarında ($122+ / barrel) dalğalanmalar davam edir.
• ABŞ-Çin tarif razılaşması və nöyük texnologiya: İki nəhəng iqtisadiyyat arasında ticarət tariflərinə dair yeni razılaşma fonunda texnologiya nəhənglərinin (Nvidia-nın 150 milyard dollarlıq səhm geri alışı planı) maliyyə addımları birjalarda kəskin hərəkətliliyə səbəb olub.

Kölgədə qalan hadisələr

Siyasi və iqtisadi səs-küylərin arasında gözündən qaçmış ola biləcək bəzi elmi kəşflər:

• Məişət mikroskopu ilə iki yeni növ kəşf edildi: Elmi laboratoriya yerinə ucuz ($80-lıq) otel otağında aparılan tədqiqat zamanı həvəskar mikroskop vasitəsilə elmə məlum olmayan iki yeni amöb növü (Paulinella marae və Paulinella murrayi) aşkar edilib. Bu, foto-sintez edən nadir mikroorqanizmlərin mənşəyini öyrənmək üçün mühüm addımdır.
• Kvant yaddaş matrisi nəzəriyyəsi: Kosmologiya sahəsində tədqiqatçılar kainatın genişlənməsini və qara dəliklərdə məlumatın saxlanmasını izah edən yeni “Quantum Memory Matrix” nəzəriyyəsini irəli sürüblər.
• 185 illik səhv və kosmik hava hadisəsi: Elm adamları 1841-ci ilə aid edilən və Böyük Britaniyadakı dəmiryol axınını dayandıran məşhur geomaqnit fırtınası tarixi sənədlərini yenidən təhlil ediblər. Məlum olub ki, 1871-ci ildə yazılmış məqalədə mexaniki çap səhvi gedib — hadisə əslində 1848-ci ildə baş verib. Bu kəşf Günəş aktivliyinin texnologiyaya təsiri xronologiyasını dəyişib.