25 sentyabr — okeanların kəşfindən transatlantic telefon xətlərinə, “kör uçuşlar”dan idman təbabətindəki inqilabi əməliyyatlara qədər insanlıq və texnologiya tarixini dəyişən bir çox “ilk”lərin baş verdiyi xüsusi bir gündür.

Dünya tarixi

• 1513 — Böyük Okeanın (Sakit okean) Avropalı tərəfindən ilk kəşfi: İspan tədqiqatçısı Vasko Nunyes de Balboa Panamanın Bərzəxini keçərək Sakit okeanı görən ilk avropalı oldu. O, bu suya “Cənub dənizi” (Mar del Sur) adını verdi.
• 1690 — Amerikada ilk qəzetin nəşri: Şimali Amerikada ilk qəzet olan “Publick Occurrences Both Forreign and Domestick” Boston şəhərində işıq yüzü gördü. Lakin ingilis hakimiyyəti tərəfindən lisenziyasız hesab edildiyi üçün elə birinci sayından sonra qadağan edildi.
• 1906 — Distansion pult texnologiyasının ilk nümayişi: İspan mühəndis Leonardo Torres Kevedo “Telekino” adlı cihazı ilə Bilbao limanında gəmini məsafədən (pultla) idarə edərək mühəndislik tarixində müasir simsiz distant idarəetmənin əsasını qoydu.
• 1929 — ilk dəfə yalnız cihazlara əsaslanan “Kör uçuş” (Blind Flight): Təyyarəçi Cimi Dulittl (Jimmy Doolittle) pəncərəsiz, tamamilə qapalı kabinədə yalnız naviqasiya cihazlarından istifadə edərək təyyarəni uğurla havalandırıb endirdi. Bu, müasir mülki aviasiyanın və dumanlı havada uçuşların təhlükəsizliyinin əsasını qoydu.
• 1956 — Transatlantik ilk telefon kabelinin istifadəyə verilməsi (TAT-1): Atlantik okeanının dibi ilə çəkilən və Şimali Amerika ilə Avropanı birbaşa bağlayan ilk sualtı telefon kabeli işə salındı. Qitələrarası informasiya mübadiləsində inqilab baş verdi.
• 1974 — Tibb tarixində ilk dirsək bağı transplantasiyası (Tommy John əməliyyatı): Dr. Frank Jobe məşhur beysbolçu Tommi Con üzərində bağ toxuması köçürülməsini uğurla icra etdi. Bu gün idman təbabətində idmançıların karyerasını xilas edən ən əsas əməliyyatlardan biri sayılır.

Azərbaycan tarixi

• 1912 — Beynəlxalq Əczaçılıq Federasiyasının təsisi və Azərbaycanda qeyd olunması: 1912-ci il sentyabrın 25-də Beynəlxalq Əczaçılıq Federasiyası (FIP) təsis olunub.Bu münasibətlə hər il 25 sentyabr ölkəmizdə də Beynəlxalq Əczaçılar Günü kimi qeyd olunur və səhiyyə sistemimizin bu sahəsinin inkişafına diqqət çəkilir.
• 2018 — Diplomatik münasibətlərin ilk dəfə qurulması: 25 sentyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası ilə San-Tome və Prinsipi Demokratik Respublikası arasında ilk dəfə diplomatik əlaqələr haqqında Birgə Kommunike imzalanmışdır.
• Kino və mədəniyyət tariximizdə doğum günləri: Azərbaycan kinosunun klassiklərindən sayılan, “Uşaqlığın son gecəsi”, “Gün keçdi”, “Bizim Cəbiş müəllim” kimi əvəzsiz filmlərə imza atmış kinorejissor Arif Babayev 1928-ci ilin məhz bu günü dünyaya göz açıb.