Böyük kəşflər, siyasi dönüşlər və elmi sıçrayışlar… 21 sentyabr həm Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində, həm də dünya sivilizasiyasında silinməz izlər qoyub.

Fransada monarxiyanın ləğvindən Azərbaycanın ilk superkompüterinə, Tolkinin “Hobbit”indən Yupiterə yönələn kosmos missiyasına qədər bu gün baş verən ən önəmli hadisələri təqdim edirik.

Azərbaycan tarixi

• 1990 — Azərbaycan SSR Ali Soveti tərəfindən “Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı”nın layihəsini hazırlamaq üçün komissiya yaradıldı. Bu, Azərbaycanın SSRİ tərkibindən çıxaraq müstəqilliyini bərpa etməsi yolunda atılan ilk rəsmi hüquqi addımlardan biri idi.
• 1991 — Ermənistanın müstəqillik referendumu. Bu referendumla Ermənistan SSRİ-dən ayrıldığını elan etdi və bu hadisə regiondakı geopolitiki vəziyyətə, həmçinin Qarabağ münaqişəsinin gedişatına birbaşa təsir göstərdi.
• 2011 — AMEA Tətbiqi riyaziyyat institutunda ilk dəfə “Superkompüter” istifadəyə verildi. Azərbaycan elmində böyük həcmli hesablamalar və informasiya texnologiyaları sahəsində yeni bir mərhələnin əsası qoyuldu.

Dünya tarixi

• 19—20 fərziyyəsi (Sivilizasiya tarixi) — İki çayın qovuşduğu Mesopotamiyada ilk təqvim istifadəsi. Bəzi tarixi mənbələrdə payız gecə-gündüz bərabərliyinə təsadüf edən bu gün qədim Şumerdə təsərrüfat ilinin başlanğıcı sayılır.
• 1792 — Fransada Monarxiya ləğv edildi. Fransa Milli Konventi monarxiyanı rəsmən ləğv edərək Birinci Fransa Respublikasını elan etdi. Bu, avropa siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu.
• 1837 — Çarlz Darvinin “Növlərin mənşəyi” silsiləsində ilk qeydlər. Darvin təbiətdə canlıların təkamülü və təbii seçmə nəzəriyyəsi haqqında ilk sistemli qeydlərini dəftərçəsinə yazdığı gün kimi qeyd olunur.
• 1937 — “Hobbit” romanı nəşr olundu. C.R.R. Tolkinin məşhur fantasy əsəri olan “Hobbit” ilk dəfə Böyük Britaniyada çapdan çıxdı və müasir fantastika ədəbiyyatının əsasını qoydu.
• 1981 — BMT tərəfindən “Beynəlxalq Sülh Günü” elan edildi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası 21 sentyabr tarixini qlobal atəşkəs və zorakılıqdan imtina günü kimi təsbit etdi.
• 2003 — “Galileo” kosmik aparatı Yupiterin atmosferində missiyasını tamamladı. NASA-nın 14 il davam edən və Yupiter haqqında misilsiz kəşflər (peklərində suyun olması ehtimalı və s.) edən zondu planlaşdırılmış şəkildə Yupiterin atmosferinə yönləndirilərək məhv edildi.