Süni intellektin ilk dəfə real F-16 qırıcı təyyarəsini idarə etdiyini, Gartner-in AI bazarındakı tarixi dönüşü açıqladığını və Azərbaycanda kritik infrastrukturların kiberhücumlardan mühafizəsi üçün yeni fərmanın imzalandığını bilirdinizmi?

Azərbaycanın texnoloji yenilikləri

• Kibertəhlükəsizlik sahəsində mühüm fərman (10 Avqust):Prezident İlham Əliyevin “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında” qanuna dəyişikliklərlə bağlı tətbiq Fərmanına əsasən, ictimai əhəmiyyətli infrastrukturlarda Kompüter İnsidentlərinə Qarşı Mübarizə Mərkəzlərinin (CERT) və Təhlükəsizlik Əməliyyatları Mərkəzlərinin (SOC) yaradılması və onların vahid dövlət reyestrinə daxil edilməsi tapşırılıb. Bu addım ölkənin kritik rəqəmsal infrastrukturunun kiberhücumalardan mühafizəsini gücləndirir.
• Məktəblərdə rəqəmsal infrastruktur və texnologiya təhsili:
  • Təhsil İnstitutu (ARTİ) müəllimlərin sertifikasiyası çərçivəsində texnologiya fənni üzrə yeni qiymətləndirmə çərçivəsini və rəqəmsal/texniki vərdişləri əhatə edən test nümunələrini təqdim edib.
  • Naxçıvan Muxtar Respublikasının təhsil müəssisələrinin rəqəmsallaşdırılması proqramı çərçivəsində məktəblərə yeni kompüter avadanlıqları paylanıb.

Qlobal texnoloji yeniliklər

• Inference xərcləri ilk dəfə Training-i üstələdi (Gartner, 10 Avqust):“Gartner” araşdırma şirkətinin 10 avqust hesabatına əsasən, 2026-cı ildə qlobal süni intellekt bulud infrastrukturu (IaaS) xərcləri 96% artaraq 42.2 milyard dollara çatıb.Ən diqqətçəkən məqam isə Sİ modellərinin gündəlik istifadəsi (inference — 23.3 mlrd $) xərclərinin ilk dəfə modellərin təlimi (training — 19 mlrd $) xərclərini geridə qoymasıdır.
• EU AI Act-ın əsas maddələri qüvvəyə mindi:Avropa İttifaqının Süni İntellekt Haqqında Qanununun (EU AI Act) 50-ci maddəsi daxil olmaqla, yüksək riskli və generasiyaedici Sİ sistemləri üçün ciddi şəffaflıq və markalanma tələbləri rəsmən tətbiq olunmağa başlayıb.
• Meta-dan yeni kodlaşdırma köməkçisi “Muse Code”:Meta şirkəti proqramçılar üçün özünün yeni Muse Spark 1.2 modeli üzərində qurulmuş Muse Code süni intellekt əsaslı kodlaşdırma assistentini təqdim edib.
• Hərbi Texnologiya — Tam Sİ tərəfindən idarə olunan F-16 : ABŞ-ın DARPA agentliyi tarixdə ilk dəfə olaraq tam şəkildə süni intellekt tərəfindən idarə olunan F-16 qırıcı təyyarəsinin real hava sınaq uçuşunu uğurla tamamladığını elan edib.
• Süni İntellekt vasitəsilə sintetik virus zülalları: ABŞ tədqiqatçıları Sİ alətlərindən istifadə edərək təbiətdə analoqu olmayan 16 yeni sintetik virus zülal strukturu yaratdıqlarını açıqlayıblar. Bu addım tibbdə yeni peyvənd və Gen Terapiyası alətlərinin yaradılması üçün böyük irəliləyiş hesab olunur.