17 iyul Azərbaycan və dünya tarixində bir çox əlamətdar hadisələr və “ilk”lərlə yaddan qalan xüsusi bir gündür.

Bu tarixdə baş vermiş ən mühüm hadisələr:

Azərbaycan tarixi

Şah İsmayıl Xətainin doğum günü

Azərbaycan dövlətçilik tarixinin ən parlaq simalarından biri, Səfəvilər dövlətinin banisi, sərkərdə və şair Şah İsmayıl Xətai 1487-ci ilin 17 iyulunda Ərdəbildə anadan olub. O, tariximizdə ilk dəfə Azərbaycan dilini dövlət dili səviyyəsinə qaldıran hökmdardır.

Behbud ağa Cavanşirin qətlə yetirilməsi

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin daxili işlər naziri olmuş Behbud ağa Cavanşir İstanbulun “Pera Palas” otelinin önündə 1920-ci ildə erməni terrorçu Misak Torlakyan tərəfindən qətlə yetirilib. Bu hadisə ermənilərin “Nemezis” terror əməliyyatının tərkib hissəsi idi.

Görkəmli alim Sara Aşurbəylinin vəfatı

Bakının və Şirvanşahlar dövlətinin tarixini ilk dəfə sistemli və fundamental şəkildə araşdıran görkəmli tarixçi-alim, professor Sara Aşurbəyli 2001-ci ilin məhz bu günü 95 yaşında vəfat edib.

Dünya tarixi

Yüzillik müharibənin başa çatması

Avropa tarixinin ən uzunmüddətli savaşı – Fransa və İngiltərə arasındakı “Yüzillik müharibə” (1337–1453) 17 iyulda keçirilən Kastiyon döyüşü ilə faktiki olaraq başa çatıb. Fransa ordusu ingilisləri məğlub edərək torpaqlarını azad edib.

Dünyada ilk “Disneyland”ın açılması

Uolt Disney tərəfindən yaradılan və dünyada ilk müasir əyləncə parkı sayılan “Disneyland” 1955-ci ildə ABŞ-ın Kaliforniya ştatının Anahaym şəhərində rəsmi olaraq qapılarını ziyarətçilərin üzünə açıb.

B-2 Spirit bombardmançı təyyarəsinin ilk uçuşu

Dünyanın ən bahalı və “görünməz” (stealth) texnologiyasına malik olan strateji bombardmançı təyyarəsi B-2 Spirit ilk sınaq uçuşunu 1989 həyata keçirib.

Potsdam konfransının başlaması

İkinci Dünya müharibəsində faşist Almaniyasının məğlubiyyətindən sonra qalib tərəflərin (SSRİ, ABŞ, Böyük Britaniya) liderləri – Stalin, Trumen və Çörçill dünyanı yenidən bölüşdürmək və yeni nizam yaratmaq üçün Potsdamda 1945 ilk dəfə bir araya gəliblər.

Beynəlxalq cinayət məhkəməsinin təsisi

1998-ci ildə BMT-nin Romadakı konfransında soyqırımı və müharibə cinayətlərinə baxacaq ilk daimi instansiya – Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin yaradılması haqqında Roma Əsasnaməsi qəbul edilib. Bu səbəbdən 17 iyul həm də Ümumdünya Ədalət Günü kimi qeyd olunur.