Son günlər texnologiya, xüsusilə də fiziki süni intellekt (Physical AI), kibertəhlükəsizlik və qlobal nəhənglərin ortaq layihələri baxımından olduqca intensiv keçib.

Dünya texnoloji ytenilikləri

Canlı zənglərdə “Deepfake” Qalxanı: Halo

Kibertəhlükəsizlik sahəsində ciddi addım: “Scam.ai” və “Qualcomm” “Computex 2026” sərgisində birgə olaraq “Halo” modelini təqdim etdi. Bu sistem canlı video zənglərdə real vaxt rejimində “deepfake” (saxtalaşdırılmış sima və video) cəhdlərini aşkarlayır. Ən önəmlisi, analiz prosesi bulud (cloud) sisteminə göndərilmədən, birbaşa istifadəçinin cihazında (on-device) işləyir ki, bu da tam məxfiliyi təmin edir.

Fiziki Süni İntellekt (Physical AI) partlayışı

“Striding AI” şirkəti robotların real mühitdə (mağazalar, sənaye obyektləri) sərbəst öyrənməsini təmin edən yeni nəsil “robotic foundation” sistemlərinin inkişafını elan etdi. Bununla paralel, “DEEP Robotics” qlobal tərəfdaşlıq konfransında “Embodied AI” (cisimləşmiş süni intellekt) texnologiyasının artıq sınaq mərhələsindən kütləvi kommersiyalaşdırma mərhələsinə keçdiyini rəsmən açıqladı.

NVIDIA və Apple əməkdaşlığı təsdiqləndi

Bazarın ən çox müzakirə olunan mövzularından biri “Apple”ın qapalı ekosistem ənənəsini sındırması oldu. “Apple Intelligence” xüsusiyyətlərinin və yenilənmiş məntiqi arxitekturaya malik Siri AI-ın “Private Cloud Compute” (Şəxsi Bulud Hesablaması) mərkəzlərində məhz NVIDIA GPU-ları (qrafik prosessorları) tərəfindən idarə olunacağı təsdiqləndi.

Süni İntellektin maliyyə cəbhəsi: OpenAI IPO

Açıqlanan son maliyyə və “Bloomberg” məlumatlarına görə, qlobal süni intellekt bazarının lideri OpenAI 2027-ci ildə İctimaiyyətə İlk Təklif (IPO – kütləvi səhm buraxılışı) etməyi nəzərdən keçirir. Bu hadisə fond bazarları və rəqəmsal iqtisadiyyat üçün tarixi dönüş nöqtəsi ola bilər.

Bu video, OpenAI-nin 2027-ci ildə səhmlərini kütləvi satışa çıxarmaq ehtimalı və bunun qlobal süni intellekt bazarına, həmçinin texnoloji səhmlərə göstərə biləcəyi iqtisadi təsirləri dərindən anlamaq üçün olduqca dəyərli maliyyə analizi təqdim edir.

Azərbaycanda texnoloji yeniliklər

“Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair Fəaliyyət Planı” çərçivəsində yerli dövlət və kommersiya müəssisələrinin vahid rəqəmsal arxitekturaya inteqrasiyasını sürətləndirmək məqsədilə 80 prioritet texnoloji həll və rəqəmsallaşma modulu rəsmən təsdiqləndi. Bu addım idarəetmədə pərakəndəliyi aradan qaldıraraq, məlumatların “yalnız bir dəfə” (once-only) prinsipi ilə vahid reyestrlərdə toplanmasına və kağızsız hökumət modelinə tam keçidə xidmət edir.

“Bayraktar Teknoloji Azərbaycan” və Universitetlərin yeni təcrübə proqramları

Məzun günləri və yeni kurikulum planlamaları çərçivəsində, ADNSU (Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) və AzTU (Azərbaycan Texniki Universiteti) “Bayraktar Teknoloji Azərbaycan” mərkəzi ilə yeni birgə qərarlar qəbul etdilər. Son bir neçə gündə təsdiqlənən razılaşmaya əsasən, yerli mühəndis tələbələr birbaşa mərkəzdə pilotsuz uçuş aparatları, rəqəmsal idarəetmə və aerokosmik texnologiyalar üzrə uzunmüddətli praktiki sınaqlara cəlb olunmağa başlayıblar.

Dövlət qurumlarında kibertəhlükəsizlik və AI audit mexanizmi

Azərbaycanın yeni Süni İntellekt Strategiyasının regional tətbiqi məqsədilə hər bir dövlət orqanında birbaşa rəhbər müavini səviyyəsində Süni İntellekt və Kibertəhlükəsizliyə cavabdeh xüsusi şəxslərin (CDO – Chief Digital Officer ekvivalenti) təyinatı və yerli rəqəmsal layihələrin xərclərinin vahid mərkəzdən auditi mexanizmi işə düşüb. Bu rəqəmsal suverenliyin qorunması və kibertəhdidlərin real vaxt rejimində qarşısının alınması üçün yeni nəzarət sistemidir.