Tarix səhifələrini vərəqlədikcə hər bir təqvimin özünəməxsus ilklərlə, dönüş nöqtələri ilə zəngin olduğunu görürük. İstər Azərbaycan, istərsə də dünya miqyasında bəzi elə mühüm hadisələr var ki, onlar məhz “tarixdə ilk dəfə” olaraq qeydə alınıb və gedişatı tamamilə dəyişib.

Həm regionumuzun, həm də qlobal tarixin yaddaşında silinməz iz qoyan ən maraqlı ilklər:

Azərbaycan tarixi

Bizim coğrafiya bir çox ilklərin, xüsusilə də sənaye və Şərq dünyasında demokratik yeniliklərin beşiyi hesab olunur:

• Dünyada ilk Qazma Neft Quyusu (1846): Dünyada sənaye üsulu ilə ilk neft quyusu Bakının Bibiheybət yatağında, Semyonovun rəhbərliyi ilə qazılıb. Bu hadisə əllə qazma erasının sonu və müasir neft sənayesinin başlanğıcı olub.
• Müsəlman Şərqində ilk opera (1908): 25 yanvar tarixində dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun “Leyli və Məcnun” operasının premyerası Bakıda baş tutdu. Bu, nəinki Azərbaycanda, bütün Yaxın Şərqdə ilk opera idi.
• Şərqdə qadınlara seçki hüququ (1918): Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulduqdan qısa müddət sonra qadınlara seçmək və seçilmək hüququ verdi. Bu addımla Azərbaycan bir çox Avropa dövlətlərini və ABŞ-ı qabaqlayaraq İslam dünyasında bir ilkə imza atdı.
• Dünyada ilk açıq Dəniz Neft Platforması (1947): Xəzər dənizində, sahildən 42 k
  m uzaqlıqda metal dirəklər üzərində “Neft Daşları” qəsəbəsinin bünövrəsi qoyuldu. Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil olan bu yer tarixdə ilk dəniz neft platformasıdır.

Dünya tarixi

Qlobal miqyasda isə elmi, texnoloji və mədəni inkişafın əsasını qoyan bəzi ilklər bunlardır:

• İlk çap olunmuş kitab (1455): İohan Qutenberq tərəfindən hərəkət edən metallardan istifadə olunaraq qərbdə ilk daşınan tipli kitab — “Qutenberq Bibliyası” nəşr edildi və poliqrafiya inqilabı başladı.
• İlk avtomobil satışı (1903): “Ford” şirkəti istehsal etdiyi ilk avtomobili rəsmən satışa çıxardı və bununla da kütləvi avtomobil sənayesinin əsası qoyuldu.
• İlk zeppelin uçuşu (1900): Almaniyanın Fridrixşafen şəhəri yaxınlığında tarixdə ilk idarə olunan dirijabl (zeppelin) səmada sınaqdan keçirildi.
• İlk kimyəvi elementin süni parçalanması (1941): Plutonium elementi ilk dəfə Dr. Qlenn T. Siborq tərəfindən laboratoriya şəraitində parçalanaraq əldə edildi və nüvə erasında yeni bir səhifə açıldı.

Maraqlı bir fakt: Müasir texnologiyaların, süni intellektin və smartfonların işləmə prinsipinə birbaşa təsir edən, elmdə inqilab sayılan “Qeyri-səlis məntiq” (Fuzzy Logic) nəžəriyyəsi də ilk dəfə 1965-ci ildə bakılı alim Lütfi Zadə tərəfindən dünyaya təqdim olunub.

Tarixin bu xüsusi ilkləri bu gün istifadə etdiyimiz bir çox yeniliyin əsas bazasını formalaşdırıb.