8 iyun tarixi dünyada və fərqli sahələrdə bir çox maraqlı və əlamətdar “ilk”lərə ev sahibliyi edib.

Elm, texnologiya və kosmos

• İlk kosmik “yanğın” təcrübəsi (1996): NASA, mikroqravitasiya şəraitində alovun özünü necə aparacağını anlamaq üçün kosmosda ilk genişmiqyaslı yanğın təcrübəsini (Spacelab LM-1 missiyası çərçivəsində) həyata keçirdi.
• İlk süni intellekt patentlərindən biri (1954): Böyük Britaniyada ilkin hesablama maşınları üçün “öyrənə bilən” mexanizmlərin (müasir maşın öyrənməsinin atası) qeydiyyatı ilə bağlı mühüm addımlar bu dövrə təsadüf edir.

Mədəniyyət, ədəbiyyat və kino

• “1984” romanının ilk nəşri (1949): Corc Ouelin dünya ədəbiyyatını və siyasi düşüncəsini kökündən dəyişdirən, “Böyük Qardaş” (Big Brother) anlayışını dilimizə gətirən məşhur antiutopik romanı ilk dəfə Londonda çap olundu.
• İlk “Donald Dak” cizgi filmi (1934): Disneyin ən ikonik personajlarından biri olan Donald Dak (Donald Duck), ilk dəfə “Ağıllı balaca toyuq” (The Wise Little Hen) adlı cizgi filmində tamaşaçı qarşısına çıxdı.

Dünya və coğrafiya

• İlk Ümumdünya Okeanlar Günü (1992): Rio-de-Janeyroda keçirilən BMT-nin Ətraf Mühit və İnkişaf Konfransında (Yer Sammiti) Kanadanın təklifi ilə ilk dəfə bu günün qeyd olunması ideyası irəli sürüldü (rəsmi statusunu sonradan alsa da, başlanğıcı bu gündür).
• Laki vulkanının ilk fəlakətli püskürməsi (1783): İslandiyada Laki vulkanı sekiz ay davam edəcək və Avropada kütləvi aclığa, fəsillərin dəyişməsinə səbəb olacaq ilk və ən dağıdıcı püskürməsinə başladı. Bu hadisə tarixin ilk qlobal iqlim fəsadlarından biri sayılır.

Azərbaycan tarixi

• “Tərəqqi” qəzetinin ilk nömrəsi (1908): Azərbaycan mətbuatı tarixində mühüm iz qoyan, ictimai-siyasi və ədəbi “Tərəqqi” qəzetinin ilk sayı işıq üzü gördü. Görkəmli publisist Əhməd bəy Ağaoğlunun naşirliyi və redaktorluğu ilə nəşr olunan bu qəzet, dövrün ziyalılarını bir araya gətirən əsas platformalardan birinə çevrilmişdi.

Hərbi və milli təhlükəsizlik

• İlk rəsmi Hərbi Doktrinanın təsdiqi (2010): Azərbaycan Respublikasının müdafiə və təhlükəsizlik siyasətinin fundamental prinsiplərini, hərbi-siyasi hədəflərini müəyyən edən “Azərbaycan Respublikasının Hərbi doktrinası” tarixdə ilk dəfə olaraq rəsmi şəkildə təsdiq edildi.

Tarixi savaşlar və səfəvilər

• İrəvan qalasının azad edilməsi (1604): Səfəvi-Osmanlı müharibələri gedişində I Şah Abbasın rəhbərlik etdiyi qoşunlar strateji əhəmiyyətli İrəvan qalasını nəzarətə götürdü. Qalanın idarəçiliyi Azərbaycanın qədim nəsillərindən olan Əmirgünə xan Qacara həvalə edildi.

Mədəniyyət və incəsənət

• Şövkət Məmmədovanın vəfatı (1981): Azərbaycanın ilk peşəkar qadın opera ifaçısı, SSRİ Xalq artisti Şövkət Məmmədova 84 yaşında vəfat edib. O, təkcə səhnə fəaliyyəti ilə deyil, həm də 1923-cü ildə Bakı Teatr Texnikumunun açılması və ölkədə ilk not nəşriyyatının təsis edilməsi kimi ilklərə imza atmış böyük maarifçi idi.