Qlobal texnologiya dünyasında xüsusilə Fiziki Süni İntellekt (Physical AI), humanoid robotlar və korporativ texnologiya nəhənglərinin gələcək strategiyaları fonunda çox dinamik və maraqlı hadisələr baş verib.Yerli xəbər lentində bu həftə rəqəmsal suverenlik və OpenAI ilə əməkdaşlıq mövzusu trenddədir. Azərbaycan artıq yalnız texnologiya istehlakçısı deyil, həm də süni intellektin dövlət və təhsil sektoruna birbaşa inteqrasiya edildiyi regional mərkəzə çevrilmək strategiyasını sürətləndirir.

Həftənin ən mühüm və diqqətçəkən texnoloji xəbərləri:

“Fiziki AI” erası başlayır: NVIDIA-dan inqilabi addım

İyunun 1-də Taybeydə (Tayvan) keçirilən “Computex 2026” sərgisi öncəsi NVIDIA şirkəti və onun rəhbəri Censen Huanq humanoid robot texnologiyasında yeni bir mərhələnin əsasını qoyduqlarını elan etdilər.

• NVIDIA Isaac GR00T platforması: Şirkət humanoid robotların “beyni” rolunu oynayacaq, süni intellekt hesablama sistemlərinə əsaslanan ilk açıq (open reference) robot dizaynını təqdim etdi.
• Qlobal əməkdaşlıqlar: NVIDIA robot sahəsindəki tərəfdaşlığını Çinin “Unitree Robotics” şirkətindən kənara çıxararaq ABŞ, Avropa və Cənubi Koreya istehsalçıları ilə genişləndirir. Layihədə məqsəd universitetlər və tədqiqatçılar üçün standartlaşdırılmış humanoid robot platforması yaratmaqdır. Stanford Universiteti artıq bu sistemdən istifadə edəcək ilk qurumlar arasındadır.

Qualcomm-dan robotlar üçün yeni platforma: “Dragonwing IQ10”

Süni intellektin cihazların özündə işləməsi (On-device AI) trendi sürətlənir. Qualcomm şirkəti robot texnologiyası və avtonom mobil sistemlər üçün xüsusi olaraq hazırlanmış Dragonwing IQ10 robot platformasını rəsmən istifadəyə verib. Bu platforma sənaye robotlarının buluda ehtiyac duymadan natural dillə (insan kimi) birbaşa ünsiyyət qurmasına və qərar verməsinə şərait yaradacaq.

İdman texnologiyaları: Garmin-dən böyük yenilənmə (27 May)

Ağıllı saat istehsalçısı Garmin, özünün premium seqmentinə aid olan bir çox modelinə (Fenix 8, Enduro 3, Forerunner 970 və s.) irihəcmli və stabil proqram təminatı yeniləməsi (v22.35 və v17.33) təqdim etdi. İndi istifadəçilər menyularda axtarış etmədən birbaşa qısayolla saatı “Səssiz rejimə” (Silent mode) keçirə bilirlər. Həmçinin qolf idman növü üçün tam avtomatlaşdırılmış zərbə izləmə dəstəyi (CT1 sensor dəstəyi) əlavə edilib.

Maliyyə və AI sektoru: Wall Street-də texnoloji ralli

Mayın 29-da bağlanış sessiyasında Wall Street (Nyu-York birjası) iri texnologiya şirkətlərinin səhmlərinin kəskin bahalaşması ilə tarixi rekord səviyyəyə çatdı.

• Dell coşqusu: Süni intellekt əsaslı serverlərə olan nəhəng tələbat fonunda Dell Technologies səhmləri bu həftə rekord 32.8% artım nümayiş etdirdi.
• Digər nəhənglər: Hewlett Packard Enterprise (HPE) 12.6%, Super Micro 11.6% və bulud sistemlərini böyüdən Microsoft isə həftəni 5.4% artımla başa vurdu.

Azərbaycanın rəqəmsal ekosistemində, dövlət səviyyəli süni intellekt layihələrində və kibertəhlükəsizlik sahəsində strateji əhəmiyyətli yeniliklər baş verib.

Həftənin ən çox diqqət çəkən yerli texnoloji xəbərləri:

Azərbaycanın texnoloji yenilikləri: “OpenAI” ilə regionda ilk adaptiv öyrənmə platformasına başlayır

Mayın 29-da elan olunan rəsmi məlumata görə, Azərbaycan qlobal süni intellekt nəhəngi olan “OpenAI” şirkəti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində regionda ilk dəfə xüsusi adaptiv öyrənmə platformasının hazırlanmasına start verib. Bu layihə süni intellekt alqoritmləri vasitəsilə təhsil və rəqəmsal bacarıqların artırılması prosesini hər bir istifadəçinin fərdi mənimsəmə sürətinə uyğunlaşdıracaq və ölkədə AI sahəsində ən böyük rəqəmsal addımlardan biri sayılır.

Sənayedə “Rəqəmsal İqtisadiyyat Dəstək Proqramı” və Sənaye 4.0 (4SİM)

Azərbaycanın Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiya Mərkəzi (4SİM) 2026-2029-cu illəri əhatə edən rəqəmsal transformasiya yol xəritələrinin icrasına başlayıb.

• İstehsalatda AI: Proqram çərçivəsində ölkənin iri müəssisələrində süni intellekt əsaslı tələb proqnozlaşdırılması, vizual keyfiyyətə nəzarət və ağıllı texniki xidmət sistemləri tətbiq olunur.
• Hədəf: 2030-cu ilə qədər ölkədə tam 65 sənaye müəssisəsinin tamamilə “Sənaye 4.0” (rəqəmsal və avtomatlaşdırılmış idarəetmə) standartlarına keçməsi planlaşdırılır.

Fərdi məlumatların mühafizəsində yeni layihə

Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidməti (ETX) mayın 26-da ölkədə fərdi məlumatların mühafizəsi sahəsində yeni və genişmiqyaslı layihəyə start verib. Layihənin məqsədi həm dövlət, həm də özəl sektorun kibertəhlükəsizlik dayanıqlılığını artırmaq, fərdi məlumatların sızmasının qarşısını almaq üçün yeni standartlar tətbiq etməkdir.

Milli Superkompüter Mərkəzinin qurulması sürətlənir

Azərbaycanın “Yeni rəqəmsal arxitekturası” çərçivəsində, 2026-cı ilin sonuna qədər fəaliyyətə başlaması nəzərdə tutulan Milli Superkompüter Mərkəzi ilə bağlı hazırlıqların növbəti mərhələsi icra olunub. Elm və Təhsil Nazirliyinin İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu böyük verilənlərin (Big Data) yerli laboratoriyalarda emalı və şəbəkə suverenliyinin təmin edilməsi üçün infrastrukturu sınaqdan keçirir.

Media icmalı: Cari həftənin xəbərləri göstərir ki, generativ süni intellekt (ChatGPT və s.) mərhələsindən sonra texnologiya dünyası tamamilə Fiziki Süni İntellektə – yəni AI-ın fiziki robot bədənlərinə inteqrasiyasına fokuslanıb. Yaxın aylarda xəbər lentlərində humanoid robotların sənayedə tətbiqi ilə bağlı xəbərlərin daha da artacağını proqnozlaşdırmaq olar.