Mərkəzi Bankın son hesabatları, bankların artan mənfəəti, FinTex-lər üçün yaradılan yeni imkanlar və neft bazarındakı son vəziyyətin həftəlik analizi.

Azərbaycanın bank-maliyyə sektoru və kapital bazarlarında institusional islahatlar, rəsmi hesabatların açıqlanması və strateji dövlət proqramlarının icrası baxımından çox mühüm yeniliklər baş verib.

Maliyyə inkluzivliyi üzrə yeni Dövlət Proqramı İİTKM-ə tapşırıldı

Prezident İlham Əliyevin fərmanı ilə “Azərbaycan Respublikasında maliyyə inkluzivliyinin genişləndirilməsinə dair Dövlət Proqramı” üzrə nəzərdə tutulmuş tədbirlərin icrasının monitorinqi və qiymətləndirilməsi İqtisadi İslahatların Təhlili və Koordinasiya Mərkəzinə (İİTKM) həvalə edildi.

• Məqsəd: Ölkədə rəqəmsal maliyyə həllərinin genişləndirilməsi, maliyyə xidmətlərinə əlçatanlığın artırılması və inkluziv maliyyə ekosisteminin inkişaf etdirilməsidir. Mərkəzi Bank bu proqramın icrasına birbaşa nəzarət edəcək.

Kredit qoyuluşları 32.6 milyard manata çatdı

Mərkəzi Bankın mayın son günlərində yenilədiyi rəsmi statistikaya əsasən, Azərbaycan iqtisadiyyatına yönəldilən ümumi kredit qoyuluşları 32 milyard 631.8 milyon manat təşkil edib.

• Bu göstərici əvvəlki aya nisbətən 1%, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 9.1% artıb.
• Bazarın əsas hissəsi – 68.8%-i (22.4 milyard manat) özəl bankların payına düşüb. Dövlət banklarının payı 11.6% artaraq 8.1 milyard manata, bank olmayan kredit təşkilatlarının (BOKT) payı isə 2 milyard manata (bazarın 6.2%-i) yüksəlib.

Bank sektorunun aktivləri və mənfəəti böyüyür

AMB-nin açıqladığı hesabat dövrünə görə, Azərbaycan bank sektorunun ümumi aktivləri illik müqayisədə 5% artaraq 57.36 milyard manata çatıb. Sektorun balans kapitalı 9.7% artımla 7.66 milyard manat təşkil edib. Eyni zamanda, beynəlxalq reytinq agentliyi S&P Azərbaycan banklarının 2026-cı ildə də öz dayanıqlılığını tam qoruyacağını proqnozlaşdırıb.

Mərkəzi Bankdan “Xüsusi Tənzimləmə Rejimi” elanı

Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı maliyyə bazarlarında innovativ texnologiyaların (FinTech) tətbiqini dəstəkləmək məqsədilə “Xüsusi tənzimləmə rejimi” (Regulatory Sandbox) üzrə yeni müraciət dövrünü rəsmən elan etdi. Bu rejim startaplara və fintex şirkətlərinə öz innovativ maliyyə məhsullarını real müştərilər üzərində test etmək imkanı tanıyır.

Birja: Bakı Fond Birjasında “İnkişaf Bazarı” seqmenti

Bakı Fond Birjasının (BFB) yenilənmiş Listinq Qaydaları tam qüvvəyə mindikdən sonra kapital bazarlarında canlanma tendensiyası davam edir. Yeni yaradılmış “İnkişaf Bazarı” seqmenti vasitəsilə real sektor şirkətlərinin birja üzərindən borclanma və korporativ qiymətli kağızlar buraxma şərtləri asanlaşdırılıb, şəffaflıq tələbləri artırılıb.

Əmtəə və valyuta qeydi: Həftə ərzində “Brent” markalı neftin qiyməti qlobal geosiyasi gərginliklər fonunda 98 dolları keçib. “Azeri Light” nefti isə həftənin sonuna doğru 98.01 dollar səviyyəsində qərarlaşıb. Mərkəzi Bankın rəsmi məzənnəsində dollar sabit (1.7000 AZN) qalsa da, avro və rubl manata qarşı cüzi ucuzlaşma nümayiş etdirib.

Dünya maliyyə mərkəzləri:Wall Street-də rekord bağlanış və “Hədsiz Alış” siqnalları

Mayın son günlərində ABŞ-nin əsas birja indeksi olan S&P 500 yarımkeçiricilər və AI infrastrukturu şirkətlərinin rəhbərliyi ilə tarixi rekord səviyyəyə çatdı.

• Texniki xəbərdarlıq: İndeks rekord qırsa da, texniki analizdə Nisbi Güc İndeksi (RSI) 73 bəndə yüksələrək bazarda “hədsiz alış” (overbought) şəraitinin formalaşdığını və qısamüddətli korreksiyaların (enmələrin) baş verə biləcəyini göstərir.
• Gözlər makroiqtisadiyyatda: Bazar iştirakçıları bu həftə ABŞ-də açıqlanacaq Kənd Təsərrüfatından Kənar Məşğulluq (Nonfarm Payrolls – NFP) hesabatına köklənib. Bu rəqəm ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) növbəti addımlarını müəyyən edəcək.

Mərkəzi Banklarda “Sərt Qərar” narahatlığı

Yaxın Şərqdəki geosiyasi gərginliklər və dəniz ticarət yollarındakı (Hürmüz boğazı) risklər fonunda qlobal mərkəzi banklar inflyasiyanın yenidən alovlanmasından ehtiyat edirlər.

• FED və Avropa Mərkəzi Bankı (AMB): FED-in may iclasının protokolları tənzimləyicinin uçot dərəcəsini (3.50–3.75% diapazonunda) hələ bir müddət də sabit saxlayacağını, hətta inflyasiya 3.8% səviyyəsindən enməsə, ilin sonunda yeni bir artıma gedə biləcəyini göstərir. AMB isə inflyasiya risklərinə görə iyun iclasında faiz endirimi ssenarisini təxirə sala bilər.
• Sərtləşmə dalğası: Yeni Zelandiya və Avropanın bəzi tənzimləyici rəsmiləri enerji şoklarının fəsadlarını önləmək üçün faiz artımının qaçılmaz olduğunu bəyan ediblər.

Neft və valyuta bazarlarında volatillik

• Neft Sınağı: Geosiyasi danışıqlarda yumşalma ümidləri ilə “Brent” markalı neft mayın son günlərində cüzi ucuzlaşaraq 92-93 dollar səviyyəsinə ensə də, analitiklər dəniz yollarının qapadılacağı təqdirdə qiymətlərin kəskin şəkildə 140-160 dollara qədər yüksələ biləcəyi xəbərdarlığını edirlər.
• Yen müdaxiləsi: Yaponiya Yeni ABŞ dollarına qarşı 1.7% dəyər qazanıb. Maliyyə dünyasında Yaponiya Mərkəzi Bankının milli valyutanı qorumaq üçün bazara gizli şəkildə irihəcmli valyuta müdaxiləsi etdiyi bildirilir.

Beynəlxalq hesabat: Avrozonada maliyyə sabitliyi riskləri

Avropa Mərkəzi Bankı (AMB) mayın sonunda özünün “Maliyyə Sabitliyi Hesabatı”nı (Financial Stability Review) dərc etdi. Hesabatda Bank olmayan maliyyə vasitəçiləri (NBFI) və xüsusilə şəffaf olmayan qeyri-birja (özəl) bazarlarındakı likvidlik risklərinin qlobal maliyyə sistemi üçün zəncirvari təhlükə yarada biləcəyi vurğulanıb.