Son günlər həm yerli, həm də qlobal maliyyə və birja bazarlarında mühüm dinamika müşahidə olunur.

Azərbaycan iqtisadiyyatı və ÜDM dinamikası

• ÜDM-də artım: Cari ilin yanvar-aprel aylarının yekunlarına görə, Azərbaycanda 39 milyard 875,1 milyon manatlıq ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsal olunub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,2% artım deməkdir. Aprel ayından etibarən iqtisadiyyatda müsbətə doğru canlanma müşahidə olunur.
• Sektorların payı: Neft-qaz sektorunda təbii hasilatın azalması səbəbindən müəyyən geriləmə olsa da, iqtisadi artımın əsas drayveri rolunu qeyri-neft sektoru oynamaqda davam edir.

Enerji bazarı və ixrac göstəriciləri

• Neft qiymətləri: Yaxın Şərqdə (xüsusilə Fars körfəzi zonasında) gərginliyin artması və qlobal tədarük riskləri fonunda dünya bazarlarında neft qiymətləri kəskin bahalaşıb. Bu tendensiya “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin də qiymətinə müsbət təsir göstərib.
• Qaz ixracında artım: Yanvar-aprel aylarında Azərbaycan 8,4 milyard kubmetr təbii qaz ixrac edib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 3,1% çoxdur. Bu ixracın ümumi dəyəri 2,5 milyard dollar təşkil edib və təbii qaz ölkənin ümumi ixracının 21,35%-ni formalaşdırıb.
• Xarici ticarət dövriyyəsi: İlk 4 ayda ölkənin ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi 17 milyard 403 milyon ABŞ dollarını ötüb.

Bank və valyuta bazarı

• Məzənnələr (18 May 2026): Azərbaycan Mərkəzi Bankının rəsmi məlumatına əsasən, dolların məzənnəsi sabit qalaraq 1,7000 manat səviyyəsində qərarlaşıb. Avro isə 0,2% ucuzlaşaraq 1,9757 manat olub. Rusiya rublu isə manata qarşı 0,5% bahalaşaraq 2,3291 manat (100 rubl üçün) təşkil edib.
• Strateji valyuta ehtiyatları: Mərkəzi Bankın açıqlamasına görə, ölkənin strateji valyuta ehtiyatları ilin əvvəlindən bəri 3,4% (2,9 milyard dollar) artaraq rekord 88 milyard dollara çatıb. Valyuta bazarında təklif tələbi üstələdiyi üçün AMB-nin bazara valyuta alışı yönümlü müdaxilələri davam edir.
• “Yaşıl maliyyə” hədəfləri: COP26/COP29 çərçivəsində götürülmüş öhdəliklərə uyğun olaraq, Azərbaycan bank sektoru 2030-cu ilə qədər dayanıqlı və yaşıl layihələrə 2 milyard manat vəsait ayırmağı planlaşdırır. Hazırda ən böyük pay yaşıl nəqliyyat (elektromobillər və s.) sektorunun payına düşür.
• Rəqəmsal maliyyə: AMB ölkədə “Açıq Maliyyə” (Open Finance) modelinin strateji hədəflərini elan edib və xarici təşkilatların yerli rəqəmsal bankçılıq ekosisteminə inteqrasiyasına şərait yaradır. Eyni zamanda rəqəmsal ödənişlər bazarında nəzarəti gücləndirmək məqsədilə fəaliyyətində uyğunsuzluq tapılan bəzi elektron pul təşkilatlarının lisenziyaları ləğv edilib.

Qlobal birja və əmtəə bazarları

• Qızılın qiyməti: Son iki ayın tendensiyalarına nəzər saldıqda qızıl və gümüş qiymətlərində qlobal miqyasda müəyyən korreksiya (ucuzlaşma) qeydə alınıb və qiymətlər son dövrlərin ən aşağı hədlərinə enib.
• ABŞ-da mühüm təyinat: ABŞ-da maliyyə bazarlarına ciddi təsir göstərəcək bir hadisə baş verib: Donald Trampın FED (Federal Ehtiyat Sistemi) sədri vəzifəsinə namizədi Kevin Uorş (Kevin Warsh) Senat tərəfindən rəsmən təsdiqlənib və bununla da qlobal monetar siyasətdə yeni mərhələ başlayıb.

Qlobal iqtisadiyyatda və Yaxın Şərqdə davam edən geosiyasi gərginlik fonunda 18 May 2026-cı il tarixinə olan əsas valyuta məzənnələri, neft və qiymətli metalların qiymətləri aşağıdakı dinamika ilə xarakterizə olunur:

1. Əsas valyuta məzənnələri

Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) bu günə olan rəsmi məlumatına əsasən, manatın xarici valyutalara qarşı dinamikası sabitliyini qoruyur:

• 1 ABŞ dolları (USD): 1,7000 AZN (Sabit)
• 1 Avro (EUR): 1,9800 AZN (Avro zonasında faiz dərəcələri ilə bağlı gözləntilər fonunda manata qarşı cüzi ucuzlaşma müşahidə olunur)
• 100 Rusiya rublu (RUB): 2,3180 AZN
• 1 Türkiyə lirəsi (TRY): 0,0378 AZN

2. Dünya neft bazarı

ABŞ və İran arasındakı danışıqların dondurulması və Hörmüz boğazı ətrafındakı tədarük riskləri səbəbindən dünya bazarlarında neft qiymətlərində kəskin yüksəliş baş verib:

• Brent markalı neft (London ICE): Bir barelin qiyməti 111,14 ABŞ dolları səviyyəsinə qədər yüksəlib (son sessiyada təxminən 1.88 dollar artım).
• Light markalı neft (NYMEX): Bir bareli 107,63 ABŞ dolları təşkil edir.
• “Azeri Light” (Azərbaycan nefti): Qlobal Brent qiymətlərinin 110 dolları ötməsi və Azərbaycan neftinə olan yüksək tələb (premium) fonunda, “Azeri Light” markalı neftin bir bareli növlərindən asılı olaraq dünya bazarında 115–119 dollar diapazonunda ticarət olunur.

3. Qiymətli metallar

İnflyasiya qorxuları və qlobal risklərin artması fonunda qızıl tarixi zirvələrindən sonra müəyyən korreksiya dövrünü yaşayır:

• Qızıl (Gold Spot): Beynəlxalq birjalarda qızılın bir qram-unsiya (oz) qiyməti 4 538,03 ABŞ dolları səviyyəsində qərarlaşıb. Qlobal bazarda qısamüddətli korreksiyalar (ucuzlaşma) qeydə alınsa da, ümumi geosiyasi gərginlik fonunda qızıl etibarlı liman statusunu qoruyur.