Bakı metrosundakı dəhşətli faciədən tutmuş Azadlıq Heykəlinin açılışına, Xristofor Kolumbun Kuba sahillərinə yan almasından Karib böhranının bitməsinə qədər…

28 oktyabr bəşər tarixinin gedişatını kökündən dəyişən ilk və unudulmaz hadisələrlə yadda qalıb.

İllər üzrə həmin önəmli hadisələr:

Azərbaycan tarixi

• 1995 — Dünyanın ən böyük metro qəzası (Bakı metrosu yanğını): Bakı metropoliteninin “Ulduz” və “Nəriman Nərimanov” stansiyaları arasında hərəkət edən qatarda elektrik nasazlığı səbəbindən dəhşətli yanğın baş verdi. Bu, təkcə Bakı metrosunda ilk belə faciə deyil, həm də dünya tarixində ən çox insan itkisi (289 nəfər) ilə nəticələnən metro qəzası kimi tarixə düşdü.
• 2020 — 44 günlük Vətən müharibəsi: Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Zəngilanın Birinci Ağalı, İkinci Ağalı, Üçüncü Ağalı, Zərnəli və Füzulinin Mandılı kəndlərini işğaldan azad etdi. Həmçinin həmin gün düşmən Bərdə şəhərini kassetli “Smerç” raketləri ilə atəşə tutdu.

Dünya tarixi

• 1492 — Xristofor Kolumb ilk dəfə Kubanı kəşf etdi: Məşhur səyahətçi Xristofor Kolumb Yeni Dünyaya ilk səyahəti zamanı Kuba adasına qədər çatan ilk avropalı oldu. O, buranı əvvəlcə Asiya qitəsi və ya Yaponiya zənn etmişdi.
• 1636 — Amerikanın ilk ali təhsil müəssisəsi (Harvard) quruldu: ABŞ-nin ilk universiteti olan Harvard Kolleci (indiki Harvard Universiteti) Massaçusets ştatının Kembric şəhərində fəaliyyətə başladı.
• 1886 — Nyu-Yorkda “Azadlıq Heykəli”nin açılışı oldu: Fransanın ABŞ-yə hədiyyə etdiyi və dünyada azadlığın ən böyük rəmzinə çevrilən məşhur “Azadlıq Heykəli” (Statue of Liberty) Nyu-York limanında ilk dəfə rəsmi şəkildə ictimaiyyətə təqdim edildi.
• 1893 — Çaykovskinin “Patetik” simfoniyasının ilk ifası: Pyotr Çaykovski özünün ən məşhur 6-cı simfoniyası (“Patetik”) üzərində dirijorluq edərək əsəri ilk dəfə nümayiş etdirdi. Bəstəkar bu premyeradan cəmi 9 gün sonra vəfat etmişdi.
• 1919 — ABŞ-də “Qadağa dövrü” başlandı: ABŞ Konqresi Volsted Qanununu (Volstead Act) qəbul edərək ölkə miqyasında spirtli içkilərin satışını, istehsalını və daşınmasını qadağan edən tarixi dövrə start verdi.
• 1962 — Karib böhranı həll olundu (Nüvə müharibəsinin qarşısı alındı): SSRİ rəhbəri Nikita Xruşşov Kubadakı sovet raketlərinin söküləcəyini bəyan etdi. Dünya bəşəriyyət tarixində ilk dəfə nüvə müharibəsinin astanasına bu qədər yaxınlaşmışdı və 28 oktyabrda gərginlik rəsmən aradan qaldırıldı.

Bu tarixidə doğum günü olan və vəfat edən məşhurlar

Bill Qeyts (Bill Gates) – doğum günü (1955). Microsoft-un həmtəsisçisi, dünyanın ən zəngin şəxslərindən biri.

Conas Solk (Jonas Salk) – doğum günü (1914). Təbabət tarixində ilk təhlükəsiz Polio (uşaq iflic) peyvəndini kəşf edən alim.

Con Lokk (John Locke) – vəfat edib  (1704). “Liderlik və liberalizm fəlsəfəsinin atası” sayılan ingilis filosofu.

28 oktyabr həm də dünyada Beynəlxalq Animasiya Günü və Dünya Cüdo Günü kimi qeyd olunur.