Tibb elmində ilk ağrısız əməliyyatdan Disney imperiyasının qurulmasına, Çinin ilk nüvə sınağından 455 ildən sonra seçilən ilk qeyri-italyan Papaya qədər — 16 oktyabr həm dünya, həm də Azərbaycan tarixində Saysız-hesabsız ‘ilklər’ və dönüş noktaları ilə yadda qalıb.

Dünya tarixi

Tibb tarixində inqilab: İlk müasir anesteziya (1846)

• Massaçusetss Xəstəxanasında həkim Uilyam Morton eter qazından istifadə edərək dünyada ilk dəfə ağrısız cərrahiyyə əməliyyatını uğurla nümayiş etdirdi. Bu kəşf tibdə tam bir inqilab etdi və əməliyyatlarda ağrısızlaşdırma dövrünü başlatdı. Məhz bu səbəbdən 16 oktyabr bütün dünyada Ümumdünya Anesteziya Günü kimi qeyd olunur.

Çinin ilk nüvə sınağı (1964)

• Çin Xalq Respublikası özünün ilk atom bombası sınağını (“596” kod adlı layihə) uğurla həyata keçirdi. Bununla da Çin dünyada nüvə silahına sahib olan 5-ci rəsmi dövlətə çevrildi.

Entertainment imperiyasının yaranması: Disney-in əsası (1923)

• Uolt Disney və qardaşı Roy Disney tərəfindən Hollivudda “Disney Brothers Cartoon Studio” şirkəti quruldu. Bu gün dünyanın ən böyük media və əyləncə imperiyası olan The Walt Disney Company-nin rəsmi yaranma tarixidir.

455 ildən sonra ilk əslən İtalyan olmayan Papa (1978)

Polşalı kardinal Karol Voytıla İohann Pavel II adı ilə Roma Papası seçildi. O, 1523-cü ildən bəri (455 il ərzində) seçilən ilk italyan olmayan və ilk slavyan əsilli Papa kimi Katolik kilsəsinin tarixinə düşdü.

İlk ikiərəfli teleqrafın icadı (1901)

Məşhur ixtiraçı Tomas Edison eyni xətt üzərindən eyni vaxtda həm mesaj göndərməyə, həm də qəbul etməyə imkan verən ilk ikitərəfli teleqraf sistemini təqdim etdi.

Digər unudulmaz tarixi anlar:

• 1793 — Fransa Kraliçasının edamı: Fransa inqilabı zamanı Kraliça Mariya Antuanetta gilyotinlə edam edildi.
• 1945 — BMT FAO-nun yaranması: BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı tesis edildi. Hər il 16 oktyabr Ümumdünya Qida Günü kimi qeyd olunur.
• 1962 — Kubanın raket böhranı: ABŞ kəşfiyyatı Kubada SSRİ nüvə raketlərinin yerləşdirildiyini təsdiqlədi və Bəşəriyyəti 3-cü Dünya Müharibəsinin eşiyinə gətirən 13 günlük böhran başladı.

Azərbaycan tarixi

Zaqatala üsyanı (1830)

Çar Rusiyasının işğalçı siyasətinə və ağır vergilərinə qarşı iyul ayında başlayan Zaqatala üsyanı 16 oktyabr 1830-cu ildə Çar qoşunları tərəfindən çətinliklə yatırıldı. Bu, bölgə xalqının azadlıq mübarizəsində önəmli səhifələrdən biridir.

İkinci Qarabağ Müharibəsi (2020)

• 44 günlük Vətən Müharibəsi zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Xocavənd rayonunun Xırmancıq, Ağbulaq və Axullu kəndlərini işğaldan azad etdi.

Bu gün doğum günü olan Azərbaycan şəxsiyyətləri:

• 1856 — Səməd bəy Mehmandarov: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi naziri, görkəmli artillerya generalı.
• 1923 — Gülhüseyn Hüseynoğlu: Azərbaycanın Xalq yazıçısı, repressiya qurbanı olmuş azadlıqsevər ədib.
• 1926 — Ramiz Mustafayev: Azərbaycanın Xalq artisti, tanınmış bəstəkar.