Son günlər texnologiya sahəsində həm qlobal miqyasda, həm də yerli səviyyədə bir çox önəmli və maraqlı yeniliklər baş verib.

Süni intellekt tənzimləmələrindən tutmuş yeni nəsil aparat təminatı iddialarına qədər ən diqqətçəkən hadisələr:

Qlobal texnoloji yeniliklər

BMT-nin ilk Qlobal Süni İntellekt Qiymətləndirilməsi Hesabatı

BMT-nin xüsusi ekspert paneli (başda Yosua Benjio olmaqla) süni intellektin imkanları, riskləri və təsirlərinə dair ilk müstəqil qlobal elmi hesabatını təqdim etdi. BMT Baş Katibi Antonio Quterreş hesabatın açılışında “Elm artıq ortadadır, riskləri bilməməzlikdən gələ bilmərik” bəyanatını verdi. Hesabatda AI agentlərinin proqramlaşdırma və kibertəhlükəsizlik sahəsindəki sürətli inkişafı vurğulanır, eyni zamanda qlobal cənub və şimal arasındakı hesablama gücü (compute) bərabərsizliyinə diqqət çəkilir.

SpaceX və xAI-dan gizli “Süni İntellekt Cihazı” iddiası

İyulun 1-də Wall Street Journal tərəfindən yayılan məlumata görə, SpaceX şirkəti investorlara xAI-ın “Grok” modelinə əsaslanan, iPhone-dan daha nazik, xüsusi əməliyyat sistemi və Qualcomm Snapdragon çipi ilə təchiz olunmuş portativ süni intellekt cihazının (AI hardware) prototipini nümayiş etdirib. Hərçənd Elon Musk “X” platformasında bu xəbəri “tamamilə yalandır” deyərək təkzib etsə də, insayderlər SpaceX-in bu ilin əvvəlində xAI-ı tamamilə öz strukturuna qatmasından sonra mobil cihaz bazarına daxil olmaq niyyətində olduğunu iddia edirlər.

ABŞ Federal Ticarət Komissiyasından (FTC) AI dürüstlüyü tələbi

FTC iyulun 1-də süni intellekt şirkətlərinin öz modellərinin çıxışlarını (outputs) gizli ideoloji məqsədlər üçün manipulyasiya etmələrinin qarşısını almaq məqsədilə yeni siyasət bəyanatı layihəsini ictimai müzakirəyə çıxardı. Bu addım, AI modellərinin istifadəçilərə obyektiv və dürüst məlumat verməsini təmin etmək məqsədi daşıyır.

Azərbaycanda texnoloji gündəm

BTC boru kəmərinin operatorluğu SOCAR-a keçdi

Texnoloji və sənaye infrastrukturu baxımından ölkəmiz üçün tarixi bir mərhələ baş verdi. 1 iyul 2026-cı il tarixindən etibarən Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) ixrac neft boru kəmərinin operatorluğu rəsmi olaraq bp şirkətindən SOCAR-a keçdi. Bu nəhəng və mürəkkəb regional infrastrukturun SCADA (dispetçer idarəetməsi və məlumatların toplanması), rəqəmsal nəzarət və avtomatlaşdırılmış təhlükəsizlik sistemlərinin idarə edilməsi tamamilə yerli mütəxəssislərin öhdəsinə keçmiş oldu.

Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin fəaliyyət strategiyası

Ötən ay Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin əsasında yaradılmış Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi cari günlərdə ölkədə fəaliyyət göstərən strateji dövlət qurumları və bank sektorunun (məsələn, Rabitəbank-ın biometrik “Face Control” tenderləri və s.) infrastruktur təhlükəsizliyinin auditi ilə bağlı yeni nəzarət mexanizmlərini tətbiq etməyə başlayıb. Bu addım, regionda artan kiberhücum risklərinə qarşı müdafiəni avtomatlaşdırılmış sistemlərlə gücləndirməyi hədəfləyir.

Təhsildə yeni texnoloji proqramlar (AZCON)

Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin dəstəyi ilə İspaniyanın ICON şirkətinin əməkdaşlığı çərçivəsində ölkədə kibertəhlükəsizlik, data elmləri (Data Science) və süni intellekt istiqamətlərində yeni praktiki təhsil modellərinin (bootcamp və AZCON Mühəndislik Məktəbi) kurikulumlarının inteqrasiyası sürətləndirilib.

Qeyd edək ki, bu həftənin əsas trendi ondan ibarətdir ki, süni intellekt artıq sadəcə “maraqlı çatbot” mərhələsindən çıxaraq, qlobal qanunvericiliklərin və dövlət səviyyəli təhlükəsizlik strategiyalarının mərkəzinə çevrilir.