30 iyun həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində bir çox maraqlı, ilkin və dönüş nöqtəsi olan hadisələrlə yadda qalıb.

Bu gün tarixdə ilk dəfə baş verən ən mühüm hadisələr:

Azərbaycan tarixi

• İlk milli hərbi hospitalın əsası (1918): Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin qərarı ilə Gəncədə ilk mərkəzi hərbi xəstəxana (indiki Silahlı Qüvvələrin Baş Klinik Hospitalı) fəaliyyətə başlayıb. Bu, müstəqil Azərbaycanın ilk hərbi-tibbi müəssisəsi idi.
• Sevgililər Günü (milli mənəvi tarix): 1989-cu il iyunun 30-da 20 Yanvar şəhidi İlham və onun yoxluğuna dözməyərək intihar edən həyat yoldaşı Fərizənin toy günü olub. Bu tarix azərbaycanlılar üçün sevgi, sədaqət və rəşadət rəmzi olaraq qeyd edilir.

Dünya tarixi

Elm, texnologiya və kosmos

• Tunqus fəlakəti (1908): Sibirin Tunqus çayı hövzəsinə tarixdə qeydə alınmış ən böyük meteorit (və ya kometa qəlpəsi) düşüb. Partlayışın gücü Xirosimaya atılan atom bombasından min dəfə güclü olub və 80 milyon ağacı məhv edib. Bu hadisə ilə əlaqədar olaraq hər il 30 iyun dünyada “Beynəlxalq Asteroit Günü” kimi qeyd edilir.
• İlk kosmik faciə (1971): SSRİ-nin “Soyuz-11” gəmisi kosmosda ilk dəfə qurulan “Salyut-1” elmi stansiyasında 22 günlük rekord missiyanı tamamlayıb Yerə qayıdarkən, eniş aparatının hermetikliyinin pozulması nəticəsində kosmonavtlar Qorbatko, Volkov və Patsayev kosmik fəzada (atmosferdən kənarda) həlak olan ilk insanlar olublar.
• İlk “Sıçrayış saniyəsi” (artıq saniyə) (1972): Dünyanın fırlanma sürətinin yavaşlamasını kompensasiya etmək və atom saatları ilə astronomik vaxtı sinxronlaşdırmaq üçün tarixdə ilk dəfə ümumi vaxta 1 saniyə əlavə edilib.

Mədəniyyət və incəsənət

• “Küləklə sovrulanlar” romanının nəşri (1936): Marqaret Mitçelin dünya ədəbiyyatı və kinosunda əfsanəyə çevrilən, Pulitzer mükafatlı “Küləklə sovrulanlar” (Gone with the Wind) romanı ilk dəfə satışa çıxarılıb.

Siyasət və cəmiyyət

• İlk qadın baş nazir (1960): Şri-Lankada (keçmiş Seylon) Sirimavo Bandaranaike seçkilərdə qalib gələrək dünyanın ilk qadın baş naziri olub.
• İlk beynəlxalq parlamentarizm günü: BMT-nin qərarı ilə 1889-cu ildə Parlamentlərarası İttifaqın yarandığı bu gün, həm də qlobal səviyyədə parlament sistemlərinin rolunu qeyd etmək üçün beynəlxalq gün kimi təsis edilib.