Son həftə ərzində həm Azərbaycan, həm də dünya miqyasında irimiqyaslı narkotrafik əməliyyatları, kiberkriminal xəbərdarlıqlar və mühüm beynəlxalq hüquq-mühafizə yenilikləri ilə yadda qalıb. Xüsusilə süni intellektin kriminallaşması və transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə bu həftənin əsas gündəmini formalaşdırıb.

Azərbaycan kriminal aləmi

Bu həftə ərzində ölkə daxilində və bölgələrdə əsas diqqət qanunsuz narkotik dövriyyəsinə qarşı keçirilən əməliyyatlara yönəlib:

• Şimal bölgəsində iri həcmdə narkotik əməliyyatı (22 iyun): Daxili İşlər Orqanlarının keçirdiyi növbəti uğurlu əməliyyat nəticəsində Quba rayonu ərazisində ümumi çəkisi 7 kiloqram olan uyuşdurucu maddə dövriyyədən çıxarılıb və narkokuryerlik edən şübhəli şəxslər saxlanılıb.
• Məhkəmə hökmü: Şamaxıda qisas qətli (19 iyun): Şamaxı rayonunda baş vermiş səs-küylü cinayət işi üzrə məhkəmə yekunlaşıb. Qardaşının qisasını almaq məqsədilə qəsdən adam öldürməkdə təqsirləndirilən şəxsə məhkəmənin qərarı ilə 14 il müddətinə həbs cəzası verilib.
• Ailə münaqişəsi zəminində zorakılıq (17 iyun): Şamaxıda arvadına qarşı fiziki zorakılıq tətbiq edən (başına məişət əşyası ilə xəsarət yetirən) şəxs barəsində cinayət-hüquqi tədbir görülüb və məhkəmə tərəfindən 1500 manat cərimə cəzası tətbiq edilib.

Dünyada kriminal hadisələr

Beynəlxalq arenada bu həftə Europol, FBI və BMT-nin iştirakı ilə cinayətkarlığa qarşı çox mühüm addımlar atılıb:

Poçt bağlamaları ilə 1.4 ton narkotik

Europol və Eurojust-ın birgə dəstəyi ilə Fransa və İspaniya hüquq-mühafizə orqanları böyük bir narkotrafik şəbəkəsini çökdürüb. Şəbəkə rəsmi poçt və kuryer çatdırılma xidmətlərindən istifadə edərək İspaniyadan Fransaya tonlarla narkotik daşıyıb. Həftə ərzində keçirilən koordinasiyalı əməliyyatlarda 10 nəfər həbs olunub, 24 nöqtədə axtarış aparılaraq külli miqdarda nəqd pul, odlu silahlar və 1.4 ton marixuana ələ keçirilib.

Europol-un səlahiyyətlərinin artırılması

Avropa Komissiyası transmilli cinayətkarlıq və terrorizmlə daha effektiv mübarizə apara bilmək üçün Europol-un səlahiyyətlərini genişləndirən yeni qanunvericilik paketini təqdim edib. Bu yenilik proseslərin avtomatlaşdırılmasını, kibercinayətkarlığa qarşı ortaq resursların mərkəzləşdirilməsini və Avropa İttifaqından kənar tərəfdaş ölkələrlə operativ məlumat mübadiləsini sürətləndirəcək.

Kiber-cinsi hədə-qorxu (“Sextortion”) və Süni İntellekt təhlükəsi

BMT-nin Cinayətkarlığın Qarşısının Alınması və Cinayət Ədliyyəsi Komissiyasının (CCPCJ) iyun ayında qəbul etdiyi və bu həftə icrasına başlanılan qlobal qətnamədə yeni nəsil kibercinayətlərə qarşı xəbərdarlıq edilib. Xüsusilə:

• Mütəşəkkil cinayətkar qrupların sosial media və oyun platformalarında süni intellekt vasitəsilə saxtalaşdırılmış (“deepfake”) görüntülərdən istifadə edərək insanları, xüsusən də azyaşlıları hədələməsi (maliyyə qəsbkarlığı) qlobal səviyyədə ən təhlükəli trend elan olunub.
• Böyük miqyaslı “saxtakarlıq mərkəzləri” (scam centres) və kriptovalyuta vasitəsilə pulların yuyulmasına qarşı dövlətlərarası birgə təqib mexanizmi işə salınıb.