Azərbaycanın bank sektorunda rəqəmsallaşma, yeni qanunvericilik tənzimləmələri və maliyyə göstəriciləri baxımından olduqca dinamik bir dövr yaşanır.

Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) və kommersiya banklarının son günlərdə elan etdiyi ən mühüm yeniliklər.

Rəqəmsal maliyyə və “Xüsusi Sandbox” rejimi

Mərkəzi Bankın 2024–2026-cı illəri əhatə edən “Maliyyə sektorunun inkişaf Strategiyası” çərçivəsində maliyyə texnologiyaları (Fintech) üçün növbəti addım atılıb.

Bank, BOKT və Fintex startaplarına yeni məhsulları real müştərilərlə müvəqqəti güzəştli şərtlərlə sınaqdan keçirmək şansı verir.

• Məhdudiyyətlər: Sınaq müddəti 6-12 ay çəkir; müştəri sayı və dövriyyə həcmi AMB tərəfindən limitlənir.
• Tələblər: Müştərilərin riskdən qorunması (zəmanət mexanizmi) və güclü kiber-təhlükəsizlik auditi mütləqdir.
• Yeni sınaq dövrü elan edilib: AMB innovativ maliyyə məhsullarının, virtual aktivlərin (kripto və rəqəmsal aktivlər) və yeni ödəniş sistemlərinin məhdud çərçivədə sınaqdan keçirilməsi üçün Xüsusi Tənzimləmə Rejiminə (Regulatory Sandbox) müraciətlərin qəbulunu elan edib (Müraciətlər 25 iyun – 25 avqust 2026-cı il tarixlərində qəbul olunacaq).
• QR kodla ödənişlər genişlənir: Bankların rəqəmsal ödəniş ekosisteminə inteqrasiyası sürətlənib. Son olaraq AFB Bank öz müştəriləri üçün sürətli və nağdsız QR kodla ödəniş imkanını istifadəyə verib.

İslami bankçılıq (faizsiz) modelinə keçid

Azərbaycanda qeyri-faiz maliyyə məhsullarına olan tələbatı tənzimləmək məqsədilə hüquqi baza tamamlanmaq üzrədir.

• Mərkəzi Bankın hazırladığı Mülki, Vergi və “Banklar haqqında” qanunlara dəyişikliklər paketi dövlət qurumlarına təqdim olunub. Hazırda Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) və Rabitəbank daxilində “İslami bankçılıq pəncərəsi” modeli üzrə ilk xidmət köşələri yaradılıb və yaxın gələcəkdə şəriətə uyğun rəsmi məhsulların tam formatda dövriyyəyə buraxılması gözlənilir.

Ənənəvi bankların daxilində müstəqil “pəncərə” sistemi kimi fəaliyyət göstərəcək. Əsas məhsullar:

• Mürabihə: Faizsiz kredit alternativi. Bank malı alıb üzərinə mənfəət qoyaraq müştəriyə hissə-hissə satır.
• Mudarabə: Faizsiz əmanət. Qazanc bank və müştəri arasında bölünür, zərər riski müştəriyə aid olur.
• Müşarəkə: Biznes layihəsinə müştəri və bankın ortaq kapital qoyub qazanc/zərəri bölüşməsi.
• Təkafül: Yardımlaşma əsaslı İslami sığorta. İlin sonu qalan vəsait iştirakçılara geri paylanır.

Süni İntellekt və İnovativ Kreditləşmə

• Süni İntellekt Hakatonu: AccessBank, AmCham və Neurotime birgə təşkilatçılığı ilə bank işində süni intellekt həllərinin tətbiqinə dair xüsusi hakaton keçirilib və qaliblər elan edilib. Bu, bankların risk analizində və müştəri xidmətlərində süni intellekt (AI) alqoritmlərindən daha aktiv istifadə edəcəyinin göstəricisidir.
• Yeni lizinq imkanı: Birbank və “Bir Kredit” BOKT əməkdaşlığı çərçivəsində müştərilərə 0%-dən başlayan ilkin ödənişlə avtomobil lizinqi əldə etmək üçün yeni rəqəmsal maliyyə aləti təqdim olunub.

Sektorun cari maliyyə vəziyyəti (aprel-may 2026 statistikası)

Mərkəzi Bankın son hesabat bülleteninə əsasən, ölkədə fəaliyyət göstərən 22 bankın ümumi göstəricilərində ciddi artım qeydə alınıb:

Göstərici	Cari vəziyyət (2026)	Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisə
Sektorun cəmi aktivləri	57.3 milyard AZN	5% artım
Xalis mənfəət (yanvar-aprel)	438.5 milyon AZN	29% artım
Ümumi kredit portfeli	30.6 milyard AZN	Biznes: 53.3%, İstehlak: 31.5%, İpoteka: 15.2%
Əmanətlərin strukturu	Fiziki şəxslərin əmanətlərinin 70%-i milli valyutadadır (manatlaşma prosesi güclənib).