Bir vaxtlar istehlakçıların DNT testlərinin keçirilməsi sahəsində pioner olmuş “23andMe” ABŞ şirkəti maliyyə çətinlikləri, rəhbərlik dəyişikliyi və müştərilərinin genetik məlumatlarının təhlükəsizliyi ilə bağlı artan narahatlıqlar fonunda iflas ilə bağlı müraciət edib.

Bu qalmaqal şirkətin müştərilərinin səxsi məlumatlarının məxfiliyinə necə təsir edəcək və onların darknet-ə axının qarşısı alınacaqmı?

Şirkət iflas ərizəsinin müştəri məlumatlarını necə idarə etdiyinə və ya qorumasına təsir etməyəcəyini söylədi. Bununla belə, həssas genetik məlumat da daxil olmaqla, aktivlərinin potensial satışı ilə bağlı narahatlıqlar mövcuddur.

“23andMe” şirkətinin Direktorlar Şurasının Xüsusi Komitəsinin sədri və üzvü Mark Censen müsahibəsində bildirib ki, şirkət səhmlərinin məhkəmə nəzarəti altında satışının üzləşdiyi əməliyyat və maliyyə problemlərini həll etməyə kömək edəcəyini gözləyir.
“Biz insanlarımızın və aktivlərimizin dəyərinə inanırıq və ümid edirik ki, bu proses müştərilərimizin və xəstələrimizin xeyrinə yaşamaqda davam etmək üçün insanlara insan genomuna daxil olmaq, başa düşmək və ondan faydalanmaq missiyamıza imkan verəcək. Biz əməkdaşlarımıza “23andMe”-nin missiyasına sadiqliklərinə görə təşəkkür etmək istəyirik. Biz bu proses zamanı onlara dəstək olmaq öhdəliyini üzərimizə götürürük və məlumatların məxfiliyi hər hansı bir potensial əməliyyatda vacib bir məsələ olacaq.”

Kaliforniyanın Genetik Məlumat Məxfiliyi Aktı (GIPA) kimi bəzi ştatlarda məxfilik qanunları genetik məlumatların yeni sahibinə ötürülməzdən əvvəl açıq razılıq tələb etsə də, sui-istifadə və ya icazəsiz istifadə riski qalır.

“23andMe” müştəriləri əmin edib ki, hər hansı bir alıcı qüvvədə olan məxfilik qanunlarına əməl etməlidir. Bununla belə, genetik məlumatlar, lazımi şəkildə qorunmadığı təqdirdə, istifadə edilə biləcək qiymətli bir aktivdir.

Bundan əlavə, cəmi bir neçə həftə əvvəl “23andMe” muqavilə şərtlərini yeniləyib. Yeni şərtlərə məhkəməyə qədər bir şəxsin iddia qaldırmasına mane ola biləcək mühüm hüquqi açıqlama əlavə edilib. Belə ki, şirkətin xidmətlərindən ilk istifadədən sonra 30 gün ərzində müştəri “23andme”-yə bildiriş verməklə imtina etməsə, o avtomatik olaraq yeni şərtlərlə bağlı olacaq və bu, tərəfləri indi və ya gələcəkdə yarana biləcək hər hansı narazılıqlar yarandığı zaman arbitraja müraciət etməyə məcbur edəcək.

Məxfiliyinizi qorumaq və məlumatlarınızı potensial sui-istifadə və ya oğurluqdan qorumaq üçün nə etməlisiniz?

Arbitrajdan imtina edin. Əgər gələcəkdə problemlər yaranarsa, şirkəti məhkəməyə vermək hüququnuzu saxlamaq istəyirsinizsə, arbitrajdan imtina bildirişi göndərməklə arbitraj müqavilələrindən imtina edin.

Tədqiqatda iştirakınızı məhdudlaşdırın. Məlumatlarınızın necə istifadə olunacağından narahatsınızsa, tədqiqat və ya məhsul inkişaf etdirmə təşəbbüslərində iştirakdan imtina edin.

Məlumatlarınızı yükləyin və qoruyun. Hesabınızı silməyi düşünməzdən əvvəl, genetik qeydinizi endirin və şifrələnmiş cihazda və ya bulud xidmətində təhlükəsiz şəkildə saxlayın.

Məlumatların silinməsini tələb edin. Əgər siz artıq məlumatlarınızın “23andMe”-də saxlanmasını istəmirsinizsə, onun hesab parametrləriniz vasitəsilə silinməsini tələb edə bilərsiniz. Hər hansı fiziki nümunənin məhv edilməsini tələb etdiyinizə əmin olun.

Güclü parollardan və çoxfaktorlu autentifikasiyadan (2FA) istifadə edin. Hər bir hesab və cihaz üçün unikal, mürəkkəb parolların yaradılması vacibdir. Birdən çox hesabda parolların təkrar istifadəsindən çəkinin—parolun təkrar istifadəsi məlumatlarının oğurlanmasına imkan yaradır. Parolunuz oğurlansa belə, icazəsiz girişin qarşısını almağa kömək edən daha bir təhlükəsizlik pilləsi əlavə etmək təklif edildiyi hər yerdə iki faktorlu autentifikasiyanı aktivləşdirin.

Şübhəli aktivliyə nəzarət edin və şəxsiyyət oğurluğundan qorunma istifadə edin: Genetik məlumat sızması şəxsiyyət oğurluğuna və ya tibbi fırıldaqçılığa səbəb ola bilər. ABS-da insanın Sosial Müdafiə nömrəsi (SSN), telefon nömrəsi və e-poçt ünvanı kimi şəxsi məlumatları izləyən və bu məlumatı darknetdə tapıldıqda onu xəbərdar edən şəxsiyyət oğurluğundan mühafizə xidməti mövcuddur və ölkənin vətəndaşları bu xidmətdə qeydiyyatdan keçə bilirlər.