Həm dünya, həm də Azərbaycan gündəmində bu gün, 4 mart 2026-cı il tarixinə olan ən vacib hadisələrin icmalına əsasən siyasi qarşıdurmalar təbii şəkildə iqtisadi təlatümlərə yol açıb.

Dünya gündəmi

• Yaxın Şərqdə gərginlik: ABŞ və İsrailin İrana qarşı başlatdığı hərbi əməliyyatların 5-ci günündə Tehran və ətrafındakı strateji hədəflər, o cümlədən Qum şəhərindəki dini mərkəzlər zərbələrə məruz qalıb. İranda ölənlərin sayının 1000 nəfəri keçdiyi bildirilir.
• İranda hakimiyyət boşluğu: Ali Lider Əli Xameneinin ölümünün təsdiqlənməsindən sonra Tehranda vida mərasimi təhlükəsizlik səbəbindən təxirə salınıb. İranın Ekspertlər Məclisi yeni liderin seçilməsi üçün namizədlərin müəyyənləşdiyini açıqlayıb.
• İqtisadi təlatümlər: Müharibə xəbərləri fonunda neftin qiyməti sıçrayış edərək 95-100 dollar həddini keçib. Qlobal birjalar (xüsusilə Tokio və ABŞ birjaları) 3%-dən çox dəyər itirib.
• Livan və Suriya: İsrail ordusunun Livanın cənubuna girdiyi və Beyrut yaxınlığındakı hədəfləri vurduğu xəbər verilir. Suriya isə Livanla sərhəd keçid məntəqəsini bağlayıb.

Azərbaycan gündəmi

• Enerji strategiyası: Bakıda Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 12-ci iclası keçirilir. Azərbaycanın Bolqarıstanın qaz istehlakının 40%-ni təmin etdiyi və ixrac coğrafiyasının genişləndiyi vurğulanıb.
• Məhkəmə islahatları: Ali Məhkəmənin Plenumunda Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə təyin olunmuş 34 yeni hakimin andiçmə mərasimi keçirilib.
• Təxliyə və sabitlik: İrandakı 250-dən çox Rusiya vətəndaşı Azərbaycan vasitəsilə təxliyə edilib. Politoloqlar Azərbaycanın regionda yeganə “sabitlik dəhlizi” rolunu qoruduğunu qeyd edirlər.
• Maliyyə və valyuta: Azərbaycan Mərkəzi Bankı sabah üçün dolların rəsmi məzənnəsini 1,7000 manat səviyyəsində saxlayıb. “Azərbaycan Beynəlxalq Bankı”nın (ABB) 10 milyon manatlıq yeni istiqraz hərracının martın 19-da keçiriləcəyi açıqlanıb.
• Mədəniyyət və sosial: Qurban Səidin məşhur “Əli və Nino” romanı ilk dəfə ləzgi dilində nəşr olunub. Bakıda yaxın günlərdə “Kənddən Şəhərə” Novruz yarmarkalarının təşkilinə start veriləcəyi bildirilib.

Azərbaycan və dünya iqtisadiyyatında baş verən son mühüm yenilikləri, xüsusilə maliyyə bazarları və enerji sektorundakı kəskin dəyişiklikləri aşağıdakı bölmələrdə qruplaşdırmaq olar:

Enerji bazarları və Azərbaycan nefti

Yaxın Şərqdəki hərbi gərginlik enerji daşıyıcılarının qiymətinə birbaşa təsir göstərib:

• “Azeri Light” nefti: Azərbaycan neftinin bir barelinin qiyməti dünya bazarında 97.45 ABŞ dolları səviyyəsinə yüksəlib. Bu, son ayların ən yüksək göstəricisidir.
• Brent və WTI: Qlobal bazarda Brent markalı neft 94 dollardan, WTI isə 90 dollardan yuxarı ticarət olunur. Analitiklər münaqişənin miqyası genişlənərsə, qiymətlərin 110-120 dollara qədər qalxa biləcəyini proqnozlaşdırırlar.
• Qaz ixracı: Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya qaz nəqli rekord həddə çatıb. Azərbaycanın bu il Avropaya 12 milyard kubmetrdən çox qaz ixrac edəcəyi gözlənilir.

Maliyyə və bank sektoru

Azərbaycanın daxili bazarında investisiya və rəqəmsal ödəniş istiqamətində mühüm addımlar atılır:

• Bakı Fond Birjası (BFB): Birjada dövriyyənin həcmi əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 40% artıb. Xüsusilə korporativ istiqrazlara maraq artıb; son hərraclarda yerli şirkətlərin istiqrazları qısa müddətdə tam yerləşdirilib.
• AniPay sistemi: Mərkəzi Bankın “AniPay” platforması üzərindən aparılan əməliyyatların sayı artıb. Artıq bir çox dövlət rüsumları və xidmət haqları bu sistemlə 24/7 rejimində, dərhal həyata keçirilir.
• Valyuta rezervləri: Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 72 milyard dolları keçib ki, bu da manatın məzənnəsinin sabitliyini təmin edən əsas amildir.

Qlobal iqtisadi meyllər

Dünya iqtisadiyyatında “qeyri-müəyyənlik” dövrü hökm sürür:

Aktiv	Vəziyyət	Səbəb
Qızıl	Artım	İnvestorların “təhlükəsiz liman” axtarışı (unsiya üçün $2,150+)
Texnologiya Səhmləri	Azalma	Tədarük zəncirindəki qırılmalar və hərbi risklər
Kriptovalyutalar	Volatillik	Bazar iştirakçılarının riskli aktivlərdən uzaqlaşması

Yerli infrastruktur və ticarət

• Logistika: “Orta Dəhliz” (Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) üzərindən daşınan yüklərin həcmi artıb. Bu, Şərq-Qərb yükdaşımalarında Azərbaycanın tranzit gəlirlərinin artmasına şərait yaradır.
• Kənd təsərrüfatı ixracı: Azərbaycanın qeyri-neft ixracında meyvə-tərəvəz məhsulları (xüsusilə pomidor və fındıq) hələ də liderliyini qoruyur. Yeni ixrac bazarları kimi Körfəz ölkələri və Cənub-Şərqi Asiya hədəflənir.