Bu gün, 3 mart 2026-cı il tarixi həm dünyada, həm də Azərbaycanda olduqca gərgin və mühüm hadisələrlə yadda qalır. Əsas mövzular Yaxın Şərqdəki hərbi gərginlik və onun iqtisadi təsirləridir.

Budur son saatların ən vacib xəbərləri:

Dünya Gündəmi

• İran və ABŞ-İsrail qarşıdurması: Yaxın Şərqdə vəziyyət kritik həddədir. İranın Ali Lideri Əli Xameneinin ölümündən sonra ölkədə 40 günlük matəm elan edilib və SEPAH intiqam bəyanatları yayıb.
• Hərbi zərbələr: İran pilotsuz təyyarələri ABŞ-ın Səudiyyə Ərəbistanındakı səfirliyinə və BƏƏ-dəki hərbi bazaya zərbələr endirib. İsrail ordusu isə Livanda “Hizbullah”a qarşı quru əməliyyatına başladığını elan edib.
• Enerji böhranı: Avropada qaz qiymətləri Qətərin maye qaz (LNG) hasilatını dayandırmasından sonra təxminən 50% artıb.
• Elm və təbiət: Bu gecə Şərqi Asiya, Okeaniya və Amerikada tam ay tutulması baş verir. Növbəti belə hadisə yalnız 2028-ci ildə gözlənilir.

Azərbaycan Gündəmi

• Təxliyə prosesi: İranda baş verən gərginliklə əlaqədar Azərbaycan vətəndaşlarının təxliyəsi davam edir. Son saatlarda daha 80-dən çox həmvətənimiz İrandan vətənə gətirilib.
• Maliyyə və bank sektoru: * Mərkəzi Bank “AniPay” mobil tətbiqi və saytının fəaliyyətini dayandırdığını açıqlayıb.
  • Azərbaycanın pul bazası mart ayının əvvəlinə 22.8 milyard manata çatıb.
  • S&P beynəlxalq reytinq agentliyi Azərbaycanın bank sektoru üzrə risk reytinqini yüksəldib.
• İqtisadiyyat: Ölkənin qızıl ixracı ötən illə müqayisədə 56% artıb, lakin karbamid ixracından gələn gəlirlər 32% azalıb.
• Yaşıl enerji: Azərbaycan Xorvatiya şirkəti ilə bərpa olunan enerji sahəsində yeni əməkdaşlıq sənədi imzalayıb.

Dünya və Azərbaycan iqtisadiyyatında baş verən son mərkəzi hadisələr və bazar dinamikası aşağıdakı kimidir. Hazırda qlobal bazarlar Yaxın Şərqdəki gərginliyin tədarük zəncirinə təsiri ilə mübarizə aparır.

Qlobal iqtisadi trendlər

• Enerji bazarlarında “şok”: Qətərin maye qaz (LNG) ixracını müvəqqəti dayandırması Avropada qazın min kubmetrinin qiymətini sürətlə artırıb. Bu, sənaye istehsalında xərclərin yüksəlməsinə və inflyasiya gözləntilərinin yenidən alovlanmasına səbəb olur.
• Tədarük zənciri böhranı: Hərbi gərginlik fonunda dəniz nəqliyyatı marşrutlarının riskli zonaya çevrilməsi daşıma xərclərini (freight rates) kəskin artırıb. Bu, qlobal ticarətdə təklif şoku (supply shock) yaradan əsas amildir.
• Müdafiə sənayesi səhmləri: Beynəlxalq birjalarda hərbi sənaye kompleksinə aid şirkətlərin (Lockheed Martin, Raytheon və s.) səhmləri son 48 saatda ciddi artım nümayiş etdirib.

Azərbaycan iqtisadiyyatı: Son rəqəmlər

Azərbaycan iqtisadiyyatı bu gərginliklər fonunda daxili sabitliyi qorumağa çalışır:

• Bank sektorunda likvidlik: Azərbaycanın pul bazası 22.8 milyard manata çataraq rekord hədlərdən birini vurub. Bu, bazarda manat kütləsinin artdığını və iqtisadi aktivliyin dəstəkləndiyini göstərir.
• İxracatın strukturu: Qiymətli metalların dünya bazarında bahalaşması Azərbaycanın qızıl ixracı gəlirlərini 56% artırıb.
• İnvestisiya Mühiti: Bakı Fond Birjasında korporativ istiqrazlara maraq artmaqdadır. Xüsusilə yerli şirkətlərin emissiya etdiyi borc alətləri bank əmanətlərinə alternativ kimi aktivləşir.

Maliyyə bazarları və valyuta (3 mart 2026)

Alət	Qiymət	Status / Trend
Azeri Light (Azərbaycan nefti)	$84.15	Brent-dən baha satılır
Brent Nefti	$79.62	Artım meyli
Qızıl (Bir unsiya üçün)	$5,386.20	Rekord səviyyə
USD / AZN	1.7000	Stabil
EUR / AZN	1.9857	Azalma

Bu hadisələr bizə necə təsir edə bilər?

İran və ətrafındakı gərginlik regionda logistika xərclərini artıra bilər ki, bu da idxal olunan məhsulların qiymətinə təsir göstərmə ehtimalı yaradır. Lakin qızılın və neftin bahalaşması Azərbaycanın xarici valyuta ehtiyatlarının artmasına müsbət təsir edir.