Dünya və Azərbaycan gündəmində mühüm hadisələr

Bu gün, 2 mart 2026-cı il tarixində həm Azərbaycanda, həm də dünyada olduqca kritik və sürətli hadisələr cərəyan edir.

Hazırkı mənzərəni aşağıdakı əsas başlıqlarla xülasə etmək olar:

Dünya gündəmi: Yaxın Şərqdə böyük gərginlik

Dünyanın diqqət mərkəzində İran ətrafında baş verən hərbi və siyasi dram yer alır.

İranda Ali liderin ölümü və hakimiyyət doşluğu: İran rəsmiləri Ali lider Əli Xameneinin öldürüldüyünü təsdiqləyiblər. Bu hadisə ölkədə və regionda böyük qeyri-müəyyənlik yaradıb.
ABŞ və İsrailin hərbi əməliyyatları: Donald Tramp administrasiyası İranda genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların başladığını elan edib. İsrail isə Tehranın mərkəzinə və strateji hədəflərə zərbələr endirməyə davam edir.
İranın cavab zərbələri: İran silahlı qüvvələri ABŞ-ın regiondakı (Doha, Küveyt, Dubay, Bəhreyn və Əbu-Dabi) bazalarına raket və PUA hücumları təşkil edib.
Beynəlxalq reaksiya: Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya İrana xəbərdarlıq edərək radikal dəyişikliklərə çağırıb. ABŞ-da isə Kapitoli ətrafında təhlükəsizlik tədbirləri maksimum dərəcədə gücləndirilib.

Azərbaycan gündəmi: Təxliyə və dövlət tədbirləri

Regiondakı müharibə şəraiti Azərbaycanın həm xarici, həm də daxili siyasətinə birbaşa təsir göstərir.

Vətəndaşların təxliyəsi: İrandakı gərginliklə əlaqədar Azərbaycan vətəndaşlarının və diplomatların ölkəyə təxliyəsi sürətlənib. Son saatlarda Astara gömrük-keçid məntəqəsindən onlarla şəxs keçid edib.
Prezidentin fəaliyyəti: Prezident İlham Əliyev Bakı Ekspo Mərkəzində yerli istehsal olan yeni kommunal texnikalarla tanış olub. Həmçinin, dövlət başçısı İrandakı hadisələrlə bağlı Məsud Pezeşkiana başsağlığı verib.
Diplomatik yenilik: Dunkan Norman Böyük Britaniyanın Azərbaycana yeni səfiri təyin edilib.
Sosial və iqtisadi Qərarlar:
Xarici İşlər Nazirliyi vətəndaşlara İsrail və İrana səfər etməməklə bağlı ciddi xəbərdarlıq edib.
Mərkəzi Bank bank sektorunun dayanıqlılığını artırmağı prioritet elan edib.
Gəncədəki tarixi Cümə məscidinin təmiri üçün 1,6 milyon manat vəsait ayrılıb.

İqtisadi sahədə baş verənlər hazırkı geosiyasi gərginlik fonunda olduqca kritikdir. Xüsusilə İrandakı hadisələr və ABŞ-ın yeni iqtisadi siyasəti qlobal bazarları lərzəyə gətirib.

Qlobal iqtisadiyyat: Enerji və birja şoku

Regiondakı müharibə riski birbaşa olaraq enerji qiymətlərinə təsir edib.

Neft qiymətlərində sıçrayış: Yaxın Şərqdəki hərbi əməliyyatlar səbəbindən Brent markalı neftin qiyməti kəskin artaraq 95-100 dollar həddini keçib. Hörmüz boğazının bağlanma riski treyderləri təşvişə salıb.
Qızıl “Təhlükəsiz liman” kimi: Qlobal qeyri-müəyyənlik fonunda investorlar qızıla meyl edir. Qızılın bir unsiya üçün qiyməti tarixi rekordlara yaxınlaşır.
Fond birjalarında eniş: Müharibə xəbərləri ilə eyni vaxtda ABŞ-ın (S&P 500, Nasdaq) və Avropa birjalarının indekslərində ciddi enişlər müşahidə olunur.
Dolların möhkəmlənməsi: Trampın proteksionist siyasəti və faiz dərəcələri ilə bağlı gözləntilər ABŞ dollarını digər valyutalar qarşısında daha da gücləndirib.

Azərbaycan iqtisadiyyatı: Dayanıqlılıq və inflyasiya təzyiqi

Azərbaycan hökuməti regional gərginliyin daxili bazara mənfi təsirlərini minimuma endirməyə çalışır.

1. Milli valyuta və Mərkəzi Bank

Manatın sabitliyi: Mərkəzi Bank (AMB) manatın məzənnəsini sabit saxlamağı prioritet hesab edir. Hazırda rəsmi məzənnə 1.7000 AZN/USD səviyyəsində qalır.
Bank sektoru: AMB sədri bankların risklərə qarşı dözümlülüyünün artırılması və kapital adekvatlığının qorunması ilə bağlı yeni təlimatlar verib.

2. Enerji ixracı və gəlirlər

Neft qiymətlərinin artması Azərbaycanın ixrac gəlirlərini artırsa da, logistik xərclərin yüksəlməsi (daşınma riskləri) ümumi mənfəət marjasına təsir edir.
Cənub Qaz Dəhlizi: Avropanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın rolu bir daha gündəmə gəlib və tədarük həcminin artırılması ilə bağlı müzakirələr intensivləşib.

3. Daxili bazar və inflyasiya

İdxal inflyasiyası: Qonşu ölkələrdəki (İran və s.) qeyri-sabitlik idxal olunan bəzi məhsulların, xüsusilə kənd təsərrüfatı mallarının qiymətində artım riskini yaradır.
Dövlət investisiyaları: Prezidentin bu gün təsdiqlədiyi yeni kommunal texnikaların istehsalı və işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası üçün ayrılan vəsaitlər daxili dövriyyəni aktiv saxlayır.

Qısa xülasə cədvəli

Aktiv	Vəziyyət	Səbəb
Brent Nefti	📈 Artır	Yaxın Şərqdə müharibə riski
Qızıl	📈 Artır	Geosiyasi gərginlik (təhlükəsiz aktiv)
AZN/USD	⚖️ Sabit	Mərkəzi Bankın müdaxiləsi
Kriptovalyuta	📉 Dəyişkən	Riskli aktivlərdən qaçış