Uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisələrinin və təhsil müəssisələrinin valideyin himayəsindən məhrum olmuş məzunlar xüsusi qaydada mənzil ilə təmin edilirlər.
Azərbaycanda valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların müəssisəni tərk etdikdən sonra mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması “Sosial xidmət haqqında” qanun və müvafiq fərmanlar əsasında həyata keçirilir.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən verilən məlumata əsasən, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 16 avqust 2021-ci il tarixli 492s nömrəli sərəncamına əsasən, bu sərəncamın qüvvəyə mindiyi tarixədək uçota alınmış uşaqlar üçün sosial xidmət müəssisələrinin və təhsil müəssisələrinin valideyin himayəsindən məhrum olmuş məzunlarının növbəlilik qaydasında mənzil və ya fərdi evlə təmin edilməsi nəzərdə tutulub.
Budur həmin prosesin əsas mərhələləri və qaydaları:
1. Növbəyə dayanma və qeydiyyat
Müəssisələrdə (uşaq evləri, internatlar) böyüyən və valideyn himayəsindən məhrum olan şəxslər mənzil növbəsinə alınmaq üçün müraciət etməlidirlər.
- Yaş həddi: Bu hüquqdan adətən 18 yaşına çatmış, lakin mənzil növbəsinə daha tez (qəyyum tərəfindən və ya müəssisə rəhbərliyi tərəfindən) yazılmış şəxslər yararlanır.
- Uçot: Yerli icra hakimiyyəti orqanları bu şəxsləri xüsusi siyahı üzrə mənzil növbəsinə daxil edir.
2. Mənzil təminatının formaları
Dövlət bu gəncləri aşağıdakı üsullarla evlə təmin edir:
- Sosial mənzillər: Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən inşa edilən və ya alınan mənzillər bu şəxslərin istifadəsinə verilir.
- Məzun evləri: Xüsusilə Bakı və ətraf ərazilərdə (məsələn, Abşeron rayonundakı “Məzun evi”) xüsusi binalar tikilir ki, bura uşaq evlərini tərk edən gənclər yerləşdirilsin.
- İcarə əsaslı mənzillər: Bəzi hallarda dövlət fonduna aid mənzillər onlara müddətsiz istifadə və ya icarə hüququ ilə verilir.
3. “Məzun Evi” Sosial Müəssisəsi
Bu, xüsusi bir modeldir. Müəssisədən ayrılan gənclərin tək qalmaması və cəmiyyətə adaptasiyası üçün nəzərdə tutulub:
- Burada gənclər həm yaşayış yeri ilə təmin olunur, həm də onlara sosial-psixoloji dəstək verilir.
- Məzun evində yaşayanların kommunal xərclərinin bir hissəsi və ya tamamı müəyyən müddət dövlət tərəfindən dəstəklənə bilər.
“Məzun evi” Adşeron rayonu, Masazır kəndi, “Duz zavodu” yolu, 2-ci massiv, ev 1,2,3 ünvanında yerləşir.
4. Müvəqqəti sığınacaq və reabilitasiya
Əgər gənc məzun olduqdan dərhal sonra daimi evlə təmin edilməyibsə:
- O, müvəqqəti olaraq sosial sığınacaqlara yerləşdirilə bilər.
- Bu müddət ərzində dövlət onun məşğulluğunu (iş tapmasını) təmin etməyə çalışır ki, gələcəkdə öz evini saxlaya bilsin.
Yadda saxlayın: Evlə təminat prosesi birdəfəlik mülkiyyət hüququnun verilməsi və ya sosial kirayə müqaviləsi əsasında ola bilər. Əsas şərt odur ki, həmin şəxsin adına hər hansı başqa daşınmaz əmlak olmasın.
Hansı halda mənzil təminatında imtina cavab verilə bilər?
Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların mənzil növbəsinə alınması və ya mənzillə təmin edilməsi prosesində dövlət qurumları müəyyən qanuni əsaslara söykənərək imtina cavabı verə bilərlər.
Əsas imtina səbəblərini aşağıdakı qruplara ayırmaq olar:
1. Şəxsi mülkiyyətin mövcudluğu
Bu, ən geniş yayılmış imtina səbəbidir. Əgər müraciət edən şəxsin adına (və ya nikahdadırsa, həyat yoldaşının adına) hər hansı bir yaşayış sahəsi (ev, mənzil) varsa, o, mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına ehtiyacı olan şəxs hesab edilmir.
- Qeyd: Paylı mülkiyyət (məsələn, valideynindən qalan evin bir hissəsi) belə bəzən maneə yarada bilər.
2. Statusun itirilməsi və ya yaş həddi
“Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaq” statusu qanunla müəyyən edilmiş yaş hədləri ilə bağlıdır.
- Əgər şəxs 18 yaşına qədər bu statusu almayıbsa və ya müvafiq uçota dayanmayıbsa, sonradan müraciət etdikdə imtina ala bilər.
- Bəzi hallarda, 18-23 yaş arası təhsil alan gənclər üçün güzəştlər olsa da, 23 yaşdan sonra ilk dəfə müraciət etmək hüquqi çətinliklər yaradır.
3. Qəsdən mənzil şəraitinin pisləşdirilməsi
Əgər şəxsin son 5 il ərzində özünə məxsus mənzili olubsa və o, həmin mənzili bilərəkdən satıbsa, bağışlayıbsa və ya dəyişdiribsə, bu “mənzil şəraitinin qəsdən pisləşdirilməsi” kimi qiymətləndirilir. Bu halda növbəyə alınmaqdan imtina edilir.
4. Sənədlərdəki uyğunsuzluqlar
- Təqdim olunan sənədlərin saxta və ya qeyri-dəqiq olması.
- Valideyn himayəsindən məhrum olma faktını təsdiq edən məhkəmə qərarının və ya digər rəsmi sənədlərin hüquqi qüvvəsinin olmaması.
5. Digər dövlət dəstəyindən yararlanma
Əgər şəxs artıq dövlət tərəfindən başqa bir proqram çərçivəsində (məsələn, şəhid ailəsi üzvü kimi və ya digər imtiyazlı kateqoriya üzrə) mənzillə təmin olunubsa, ikinci dəfə eyni hüquqdan istifadə edə bilməz.
İmtina alındıqda nə etməli?
Əgər sizə verilən imtina cavabının əsassız olduğunu düşünürsünüzsə, aşağıdakı addımları ata bilərsiniz:
- Rəsmi cavab tələb edin: İmtina mütləq yazılı şəkildə və konkret qanun maddəsinə istinad edilərək verilməlidir.
- İnzibati şikayət: Yuxarı instansiya orqanına (məsələn, Rayon İcra Hakimiyyətindən imtina gəlibsə, müvafiq Nazirliyə) şikayət edin.
- Məhkəmə yolu: İmtina cavabı qanunsuzdursa, inzibati məhkəməyə müraciət edərək hüquqlarınızı bərpa edə bilərsiniz.
TIME 