Bu gün sosial mediada Azərbaycanda ən çox müzakirə olunan mövzular sosial şəbəkə statistikası və populyar platformalarla bağlıdır. İnsanlar niyə YouTube platformasını tərk edir?
Belə ki, əsasən müzakirə mövzuları aşağıda göstərilib:
- Instagram liderliyi: Azərbaycanda Instagram 41.25% payla ən çox istifadə olunan platformadır, Facebook isə 21.6%-ə düşərək ikinci yerdə qalır; Pinterest də 17.44% ilə sürətlənib.
- İstifadəçi artımı: Ölkədə sosial media istifadəçiləri, xüsusilə 18-35 yaş qrupunda, 72.2%-ə çatır və Instagram, YouTube üstünlük təşkil edir.
- Platforma dəyişiklikləri: YouTube istifadəsi azalır, TikTok və Reddit isə yavaş-yavaş artmaqdadır; bu, gündəlik müzakirələrin əsas mövzularından biridir.
İnsanlar Azərbaycanda YouTube-dan TikTok və Reddit-ə keçid edərkən bir neçə əsas səbəblə bağlıdır.
TikTok-a keçid səbəbləri
- Qısa və əyləncəli məzmun: TikTok yeniyetmələr və gənclər arasında qısa videolarla sürətli əyləncə təklif edir, YouTube-un uzun videolarından fərqli olaraq daha asan istehlak olunur; ekspertlər bunu multimedia üstünlüyü ilə izah edirlər.
- Şəxsi həyat marağı: İstifadəçilər digərlərinin gündəlik həyatını (restoran, istirahət) izləməyi sevirlər və TikTok bu cür paylaşma üçün idealdır, Azərbaycan mentalitetinə uyğundur.
- Alqoritm və populyarlıq: Platforma fərdi tövsiyələrlə sürətlə diqqət çəkir, blogerlər isə izləyiciləri buraya yönləndirir.
Reddit-ə Keçid Səbəbləri
- Müzakirə və icma: Reddit tematik söhbətlər üçün cəlb edir, lakin Azərbaycanda gənclər arasında hələ də məhduddur, çünki yerli sosial media mədəniyyəti daha az fikir mübadiləsinə meyllidir.
- X-dən alternativ: İlon Maskın X platformasından bezənlər Reddit-ə yönəlir, anonimlik və müxtəlif subreddit-lər diqqət çəkir.
- YouTube problemləri: YouTube reklam bloklayıcılara qarşı sərt tədbirlər (qara ekran) və uzun məzmun istifadəçiləri daha interaktiv platformalara sövq edir.
Ümumilikdə, Azərbaycanda əyləncə prioritetdir və gənc nəsil video/multimedia-ya üstünlük verir, statistikada da TikTok artımı müşahidə olunur.
Dünyada sosial media istifadəçiləri arasında ən populyar platformalar Facebook, YouTube və WhatsAppdır.
Ən çox istifadə olunanlar
| Platforma | Aylıq Aktiv İstifadəçi (2026) |
|---|---|
| 3.22 milyard | |
| YouTube | 2.85 milyard |
| 2.2 milyard | |
| 2 milyard | |
| TikTok | 1.7-1.94 milyard |
Ümumi statistikalar
Ümumi sosial media istifadəçisi sayı 5.66 milyarda çatır ki, bu da qlobal əhalinin 69%-ni təşkil edir. Orta istifadəçi gündə 2 saat 23 dəqiqə xərcləyir və 7-8 platformada aktivdir. Facebook yaşlı istifadəçilərdə, TikTok isə gənclərdə liderdir.
Ən populyar sosial şəbəkələrdə istifadəçilər orta hesabla gündə müəyyən müddətlər vaxt keçirirlər.
Gündəlik orta istifadə vaxtı
| Platforma | Orta gündəlik vaxt |
|---|---|
| TikTok | 95 dəqiqə |
| 30 dəqiqədən çox | |
| YouTube | 45 dəqiqəyə qədər |
| 33 dəqiqə | |
| Twitter(X) | 31 dəqiqə |
TikTok və YouTube daha uzun seanslar tələb edir, çünki məzmun sürətli və immersivdir. TikTok-da asılılıq adətən 35 dəqiqəlik sessiyadan sonra risklər artmağa başlayır.
Asılılıq başlanğıc səbəbləri
- Alqoritm təsiri: Platformanın sonsuz sürüşdürmə və avtomatik video oynatma funksiyaları istifadəçini daha uzun saxlayır, 35 dəqiqədən sonra beyində dopamin ifrazı artıb asılılıq yaradır.
- Orta istifadə: Gündəlik orta vaxt 95 dəqiqəyə çatır, xüsusilə gənclər və uşaqlar arasında gecə saatlarında aktivlik yüksəkdir.
Qorunma tövsiyələri
Mütəxəssislər gündə 1 saatdan az istifadəni, zaman məhdudiyyəti qoymağı və detoks günlərini tövsiyə edirlər. Uşaqlar üçün isə xüsusi risklər (psixi sağlamlıq problemləri) nəzərə alınaraq valideyn nəzarəti vacibdir.
TIME 