Qan donurluğunun təşkilində əsas məsələlərdən biri donorun sağlamlıgının təyin ediləmsidir. Bəzən bu məsələ daha çox vaxt tələb edir, lakin müasir texnologiyalar artıq bu problemində həllini təmin edir.

Səhiyyə Nazirliyindən verilən məlumata əsasən, qan donorluğu həm tibbi, həm də sosial baxımdan son dərəcə önəmli prosesdir. Donor olmaq insan sağlamlığını dəstəkləməklə yanaşı, cəmiyyətin rifahına xidmət edir. Bu prosesin təhlükəsizliyi müəyyən tibbi meyarlar çərçivəsində tənzimlənir.

Donor qanı hansı infeksiyalara qarşı yoxlanılır? Qan komponentlərinin təhlükəsizliyi necə təmin olunur? Qan analizlərinin nəticələrində ciddi infeksiyalar aşkarlandığı zaman hansı addımlar atılır? Bu və digər suallara Səhiyyə Nazirliyi Respublika Qan Bankının Klinik-diaqnostik laboratoriyasının müdiri Sevinc Məhərrəmova aydınlıq gətirir.

– Sevinc xanım, ilk öncə bilmək istərdik ki, donor qanı hansı infeksiyalara qarşı yoxlanılır?

– Donor qanı və onun komponentlərinin köçürülməsi zamanı əsas məqsəd təhlükəsizliyi təmin etməkdir. Resipientə (qan köçürülən şəxs) keçə biləcək infeksiya risklərinin minimallaşdırılması bütün transfuziya xidmətlərinin başlıca prioritetidir. Bu səbəbdən donor qanı ciddi laborator nəzarətdən keçirilməlidir.
Səhiyyə Nazirliyi Respublika Qan Bankında donor qanı İİV (QİÇS), Hepatit B, C, sifilis infeksiyalarına qarşı seroloji və NAT üsülu ilə yoxlanılır. Seroloji testlər antigen və ya anticisimlərin aşkarlanmasına əsaslanır. NAT testi isə virusun genetik materialını birbaşa pəncərə dövründə – infeksiyanın ilkin mərhələsində aşkarlayır, daha həssas və erkən diaqnostik nəticə verir.
Donor qanına dair aparılan bütün infeksion testlərin nəticələri mütləq şəkildə neqativ olmalıdır. Yəni, qan nümunəsində heç bir infeksion agent – nə virus, nə əlaməti aşkar edilməməlidir. Testlərdən hər hansı biri pozitiv çıxarsa və ya nəticə şübhəli olarsa, həmin qan vahidinin tibbi istifadəsinə icazə verilmir və qan dərhal istismardan çıxarılır. Belə hallarda nəticələr barədə məlumat verilir və donor əlavə tibbi müayinəyə yönləndirilir. Məqsəd yalnız qan alıcısının təhlükəsizliyini təmin etməklə yanaşı, eyni zamanda donorun sağlamlıq probleminin erkən aşkarlanması və nəzarətə götürülməsidir. Bu proses həm donorun, həm də cəmiyyətin sağlamlığının qorunmasına yönəlmiş mühüm addımdır.
Hər bir donorun məlumatları, laborator nəticələri, yoxlama protokolları və qərar sənədləri Qan Bankının və ya laboratoriyanın informasiya idarəetmə sisteminə daxil edilir.