Bir müddətdir ki, hər gün səhər saatlarında avtobusla işə gedirəm və ictimai nəqliyyatda baş verən xaosu müşahidə edirəm.

Təssəvür edin ki, artıq 15-20 dəqiqə dayanacaqda gözlədikdən sonra ard-arda iki avtobus gözünüzün önündən ötüb keçir və dayanmır.

Sonra nəhayət növbəti avtobusa minirsiniz və 10 dəqiqəlik yolu 20 dəqiqəyə gedirsiz, çünki hər dayanacaqda sürücü ilə avtobusa minməyə çalışan sərnişinlər arasında mübahisələr gedir. Sərnişin deyir icazə ver terminala kartı vurub arxa qapıdan minim avtobusa, sürücü prinsipial olaraq qaydalara riayət etmək üçün icazə vermir, avtobusdakı sərnişinlər isə, daşdan müqəvvalar kimi durduqları yerdə tərpənmədən dururlar və heç bir halda bu yerdən tərpənməyəcəklərinə and vermiş “cəngavərlər” və ya “Janna Darklar” kimi sürücünün hirsli çağırışlarına reaksiya vermirlər.

Bu məqamda belə bir dialoqun şahidi olursunuz:
Sərnişin qadın: “Ay şofer uşaq avtobusdadı mən minə bilmirəm, yer yoxdu, dərsə gecikirik, aç orta qapını, ordan minim!”.
Sürücü: “Açmıram, keçsinlər qabağa min”.
Sərnişin: “Ay kişi səhər-səhər işə gedirik niyə əsəbiləşdirirsən məni, imkan ver, minək avtobusa gedək də, uşaq dərsə gecikir”.
Sürücü: “Bəs mən əsəbiləşmirəm, mənim xoşuma gəlir sənin səsini eşitmək??? Açmıram, açmıram, bax açmıram!!!”.

Bu mənasız söz güləşməsinə hardasa 5 dəqiqə vaxt gedir. Bu arada avtobusun orta və arxa hissələri yarıboşdu, sərnişinlər dayanıqlıq andlarını pozsalar, bütün bu söhbətlər bəlkə də olmazdı.

Nəhayət avtobus yola düşür. Biraz getdikdən sonra yenə dayanırıq… Bu dəfə tıxacdır…
Növbəti dayanacaq, yenə oxşar söhbətlər, və daha sonra yenə tıxac. Beləliklə, 20-30 dəqiqəlik yolu 1+ saata gedirik və işə tamamilə darmadağın, əsəbi vəziyyətdə gəlib çatırıq.
Sonrası isə artıq müdriyyətdən asılıdır, kimisi anlayışla qarşılayır, kimisi isə dərsə gecikmiş uşağı danlayırmış kimi danlayır, eləsidə olur ki, hətta cərimə belə kəsir.

Beləliklə iş rutini başlayır, hər kəs boynuna düşən vəzifəni bacardığı kimi yerinə yetirir ki, günlük və ya aylıq məvacibini alsın və dolanışığını təmin etsin. Amma burada da, problemlə üzləşir, kiçik bir səhv üzündən əmək haqqı kartında və ya pul köçürməsində problem yaranır, gün ərzində bu problemi çözməyə çalışır, bankın və ya dövlət qurumunun Qaynar Xəttinə zəng edərək, dəqiqələrlə “1” düyməsini, sonra “3” düyməsini, sonda “5” düyməsini basır, uzun müddət növbə gözləyərək telefonda musiqiyə qulaq asır və artıq o vəziyyətə düşür ki, hətta o sevdiyi lirik və ya klassik musiqi belə onda qıcıq yaradır, çünkü problem çözülmür.

Cüzdandakı pullar isə bitmək üzərədir, amma kartında mövcud olan vəsaitdən istifadə edə bilmirsən.

Bu arada nəqliyyat tarifləri artıb və bu sahə ilə əlaqəli hər kəsin gözləntiləri böyükdür.

Dövlət haqlı olaraq müasir komfortlu avtobusların alınmasına xərclədiyi vəsaitlərin özünü ödəməsini gözləyir, avtobus sürücüsü əmək haqqısının artmasını və normal iş qrafikində işləmək imkanını arzulayır, sərnişin isə ödədiyi yol puluna uyğun xidmət gözləyir, yəni vaxtı-vaxtında gələn avtobus, kiməsə sıxılmadan, hər döngədə aşmadan, təhqir və hörmətsizlik görmədən, döyülmədən ünvanına catmağı istəyir. Bunun əvəzində isə mədəni sürətdə tarifi soruşduqdan sonra kobud bir cavab alır, mübahisəyə girməli olur, mübahisəyə evə catmağa tələsən digər sərnişinlər qoşulur, nəticədə sərnişinlər bir-birini döyür.

Burada günahkar və haqlı tərəf axtardıqda görürsən ki, hər birisi özünə görə haqlı və günahkardır. Sürücü səhər 5-dən işə çıxdığı üçün artıq yol yorğunudur, hələ ailəsini dolandırmaq üçün iş növbəsi bitdikdən sonra taksi sürücüsü kimi işləyirsə, artıq demək olar ki, zombi vəziyyətindədir.

Yol pulunu soruşan sərnişin də özünə görə haqlıdır, çünki kartında, misal üçün, bir gediş haqqı qədər vəsait qalıb və avtobus 60 yox 70 qəpikdirsə ödəyə bilməyəcək və ya ola bilsin digər problemləri var, kiminsə kobud davranışını dözmək məcburiyyətində deyil.

Avtobusda sürücünü müdafiə edən və evə tələsən digər sərnişində haqlıdır, çünki avtobus idarə edən sürücü ilə yolda mübahisə etmək bir növ kamikadzelikdir demək olar. İnsandır, robot deyil, əsəbləşər, idarə etməni itirər, vurar avtobusu durağa nəticədə xəsarət alanlar və ölənlər ola bilər.

Beləliklə, nəticəyə gəlirik ki, bütün sahələrdə və hətta ailə daxilində insanlar bir-birinə qarşı rəftarda orta tərbiyə, səbr və anlayış göstərsələr bir çox problemlər kökündə həll olunarlar.

Unutmayaq ki, ölkəmizdə minlərlə müharibə dəhşətini görmüş qazilər, dul qadınlar, şəhid ana-bacıları var, hansı ki, hələ də tam olaraq reabilitasiya olmayıblar. Bundan başqa da imkansız, sağlıq problemləri olan insanlar da var ki, onlarında əsəbi artıq tarıma çəkilib.

Daha düşüncəli və səbrli olaq.