Payız aylarında havanın soyuması, günəş şüalarının azalması və orqanizmin dəyişən iqlimə uyğunlaşması vitamin və mineral balansına xüsusi təsir edir.
Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi “İnstagram” hesabında keçirilən canlı yayım zamanı Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti, qastroenteroloq Emin Məmmədov onuda deyib ki, bu dövrdə ən çox ehtiyac duyulan vitaminlərdən biri də C vitaminidir.
//www.instagram.com/embed.js
“O, immunitet sistemini gücləndirir, soyuqdəymə və qripdən qoruyur. Onu nar, portağal, naringi, kivi, çiyələk, qırmızı bibər və kələmdən almaq mümkündür. Payızda günəş işığı azaldığı üçün D vitamini çatışmazlığı daha çox görülür. Bu vitamin sümük və əzələ sağlamlığı üçün vacibdir və əsasən yumurta sarısı, balıq növləri və süd məhsullarında olur. A vitamini dəri və selikli qişaların möhkəmlənməsində, gözlərin sağlam qalmasında əhəmiyyətli rola malikdir və balqabaq, kök, ispanaq, brokoli kimi tərəvəzlərdə, həmçinin qaraciyərdə mövcuddur. E vitamini isə güclü antioksidant kimi orqanizmi sərbəst radikallardan qoruyur və badam, fındıq, günəbaxan tumu və zeytun yağında çoxdur. B qrupu vitaminləri, xüsusilə B6 və B12, sinir sistemi və enerji mübadiləsi üçün vacibdir və onları tam taxıllar, paxlalılar, yumurta, süd məhsulları, balıq və toyuq ətindən almaq olar”.
Mütəxəssis-ekspert bildirib ki, payızda həmçinin sink, dəmir və maqnezium kimi minerallara xüsusi ehtiyac duyulur ki, bunlar da immuniteti gücləndirir.
Onun sözlərinə görə, vitamin çatışmazlığı (avitaminoz) payızda özünü tez-tez göstərir. İnsanlar davamlı yorğunluq, yuxululuq, dərinin quruması və dodaqların çatlaması kimi problemlərlə üzləşə bilər. Həmçinin, immunitet zəifləyir, soyuqdəymə halları artır.
Saçların tökülməsi, dırnaqların kövrəkləşməsi, əhval dəyişiklikləri, depressiya meylləri də payızda vitamin çatışmazlığının digər əlamətlərindəndir.
“Bəzən sümük və əzələlərdə zəiflik hissi də yaranır ki, bu da xüsusilə D vitamini və maqnezium çatışmazlığını göstərə bilər. Düzgün və balanslı qidalanma mövsümi xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Orqanizm üçün lazımlı vitaminlər, minerallar, zülallar və faydalı yağlar düzgün qəbul edilərsə, immunitet sistemi daha güclü olur və viruslara qarşı müqavimət artır. Rəngli tərəvəz və meyvələrin bol qəbulu orqanizmi antioksidantlarla təmin edir. Paxlalılar və tam taxıllar enerji balansını qoruyur və bağırsaq mikroflorasını yaxşılaşdırır. Süd məhsulları probiyotik təsiri ilə bağırsaq immunitetini möhkəmləndirir. Balıq və dəniz məhsulları omeqa-3 yağ turşuları ilə orqanizmi iltihab proseslərindən qoruyur. Bal, zəncəfil və sarımsaq isə təbii antibiotik kimi xəstəliklərin qarşısında mühüm rol oynayır. Məsələn, səhər yeməyində yulaf sıyığına qoz-fındıq və alma əlavə etmək, günorta yeməyində tərəvəz şorbası ilə balıq, axşam isə yaşıl salat və paxlalılar qəbul etmək payız mövsümü üçün ideal menyu sayıla bilər”.
E.Məmmədov qeyd edib ki, payızda düzgün qidalanma və vitaminlərlə zəngin təbii məhsulların istifadəsi yalnız immuniteti gücləndirmir, həm də mövsümi yorğunluğun, soyuqdəymələrin və vitamin çatışmazlığının qarşısını alır:
“Təbii meyvə-tərəvəzlərin bol olduğu bu fəsildə süni vitamin komplekslərinə deyil, əsasən təbii qidalara üstünlük vermək daha faydalıdır. Mövsümdə yetişən meyvə və tərəvəzləri bol istifadəsi çox vacibdir. Yadda saxlayın ki, balanslı qidalanma və aktiv həyat tərzi sağlam payızın əsas açarıdır”.
TIME 