Heyvan dişləməsinə məruz qalan hər bir şəxs, yaşından asılı olmayaraq, dərhal tibb müəssisəsinə müraciət etməli, quduzluq əleyhinə vaksin vurdurmalıdır.

Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi “Instagram” hesabında canlı yayımda nazirliyin Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin Xüsusi təhlükəli infeksiyalar şöbəsinin müdiri Aytəkin Qurbanova bildirib ki, quduzluq virusu insanlar üçün həyatı təhlükəsi olduğundan, zədələnmənin lokalizasiyasından asılı olaraq, antirabik vaksin ilə yanaşı quduzluq əleyhinə antirabik immunoqlobulin də vurulur.

Onun sözlərinə görə, yuxarı lokalizasiyalı zədələnmələrdə və quduzluq diaqnozu təsdiqlənmiş heyvan dişləmələri hallarında antirabik vaksinlə yanaşı, antirabik immunoqlobulindəndə istifadə edilir. Eyni zamanda, tetanus xəstəliyindən qorunmaq üçün tetanus əleyhinə anatoksin vurulur. Heyvan tərəfindən zədələnməyə məruz qalan şəxsin müalicə kursu tibb müəssisəsində həkim – cərrah tərəfindən təyin edilir.

Xəstə məlum heyvan dişləməsinə məruz qaldıqda və o heyvan 10 gün müddətində sağ qaldıqda, şərti müalicə kursu təyin edilir: “Əgər heyvan naməlumdursa və ya məlum olan halda belə 10 gün müddətində ölmüşdürsə, o zaman xəsarət alana qeyri-şərti müalicə kursu təyin edilir”.

A.Qurbanova bildirib ki, şərti müalicə zamanı xəstəyə zədələnmənin 0, 3 və 7-ci günləri antirabik vaksin vurulur: “Qeyri şərti zamanı xəstəyə zədələnmənin 0, 3, 7, 14 və 28-ci günləri antirabik vaksin vurulur. Qeyd edim ki, bu iynələrin hər biri əzələdaxilinə yeridilir”.

Vaxtında vaksin vurdurulmadığı halda virus mərkəzi sinir sisteminin iltihabi, degenerativ və nekrotiki zədələnməsi ilə səciyyələnir.

Onun sözlərinə görə, xəstəliyə yoluxma quduz heyvanların dişləməsi, cırmaqlaması və ya zədələnmiş dəri və selikli qişaya heyvanların ağız suyunun təması nəticəsində baş verir. Virus zədə nahiyəsindən insan orqanizminə daxil olduqdan sonra törədici sinir hüceyrələri vasitəsilə mərkəzi sinir sisteminə daxil olur və burada viruslar toplanır, nəticədə ensefalit inkişaf edir. Sonradan virus tüpürcək vəzilərinə daxil olaraq orada intensiv çoxalmağa başlayır.

A.Qurbanova qeyd edib ki, quduzluq xəstəliyi çox ağır əlamətlərlə xarakterizə olunur və əksər hallarda ölümlə nəticələnir:

“Heyvanlarda gizli inkubasiya dövrü 10 gündən 3-8 həftəyə qədər davam edir. İnkubasiya dövründən sonra heyvanda oyanma, ağız suyu axması, qusma, sudan qorxma əlamətləri meydana çıxır. Heyvanlar gizli dövrün sonunda (xəstəlik təzahürlərindən 2-10 gün əvvəl) yoluxucu olur. İnsanlarda quduzluğun gizli dövrü əsasən 1-2 ay davam etsə də, 1 həftəyə qədər qısala bilir, 3-4 aydan 1 ilə qədər uzana bilər. Gizli dövrün müddəti xəstənin yaşından, immun sisteminin vəziyyətindən, zədələnmənin növündən (cırmaqlama, dişləmə, tüpürcəkləmə) və lokalizasiyasından asılıdır. Belə ki, uşaqlarda və dişlənmə nahiyəsi nə qədər mərkəzi sinir sisteminə yaxın olarsa, xəstəliyin inkubasiya dövrü bir qədər qısa olur”.

Şöbə müdiri bildirib ki, xəstəliyin insanlarda inkişafının 3 mərhələsi var:

“İlk öncə xəstəlik zədə və ya yara yerinin birbaşa narahat etməsi ilə başlayır. Xəstədə depressiv hal və yuxunun pozulması əlamətləri müşahidə olunur. Bədənin hərarəti subfebril olur. İknci mərhələdə qıcolmalar, spazmlar, işıqdan və sudan qorxma (hydrofobiya), psixomotor oyanma əlamətləri müşahidə edilir. Üçüncü mərhələdə xəstə hərəkətsizləşir, bədənin hərarəti 40 dərəcəyə qədər qalxır. Bu zaman xəstə komatoz və paraliç vəziyyətinə düşür, ürək-tənəffüs çatışmamazlığından vəfat edə bilər”.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda 2025-ci ilin 6 ayı ərzində 22406 nəfərdə heyvan dişləməsi qeydə alınıb.  Ötən ilin 6 ayı ərzində 20528 heyvan dişləməsi qeydə alınıb, bunlardan 11313 hadisə məlum heyvanlar, 9215 hadisə naməlum heyvanlar tərəfindən xəsarət alanlar olub. 2025-ci ilin müvafiq dövrü ərzində heyvan dişləməsinə məruz qalanların sayı 1878 nəfər artaraq, 22406 nəfər olub, bunlardan 12101 məlum, 10305 naməlum heyvan tərəfindən qeydə alınan dişləmə hadisələridir. Qeydə alınan dişləmələr hadisələri, əsasən, itlər, pişiklər tərəfindən baş verib”.

A.Qurbanova qeyd edib ki, 2025-ci ilin 6 ayı ərzində 2024-cü ilin müvafiq dövrü ərzində olduğu kimi insanlar arasında quduzluq hadisəsi qeydə alınmayıb.