Araşdırmalara görə, gündə ən azı 30 dəqiqə orta tempdə gəzmək oturaq həyat tərzinin zərərlərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Səhiyyə Nazirliyinin sosial şəbəkələrdə fizioterapevt Aytən Musayeva bunu “Sağlam radio”ya verdiyi müsahibədə qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, bəzi tədqiqatlar göstərir ki, uzun müddət oturmanın səbəb ola biləcəyi ürək-damar sistemi, metabolik pozuntular və onurğa problemləri kimi fəsadları kompensasiya etmək üçün hər gün 30–40 dəqiqə orta və ya yüksək intensivlikdə fiziki aktivlik tövsiyə olunur.

“Əlavə olaraq, hər 30–60 dəqiqə oturduqdan sonra 2–5 dəqiqə ayağa qalxmaq və yüngül hərəkət etmək məsləhət görülür. Oturaq həyat tərzi müasir dövrdə geniş yayılmış və bir çox sağlamlıq problemlərinə səbəb olan bir yaşam formasıdır. Araşdırmalar göstərir ki, gündə cəmi 19 dəqiqəlik gəzinti belə bu həyat tərzinin zərərlərini azalda bilər. Oturaq həyat tərzinin sağlamlığa təsirinə gəldikdə deyə bilərik ki, uzun müddət oturmaq bir sıra sağlamlıq risklərini artırır. Gəzinti qan təzyiqi və şəkəri tənzimləyir, əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdırır, ümumi sağlamlığı dəstəkləyir. Bu sadə və əlçatan fəaliyyəti gündəlik həyatınıza daxil etməklə, uzunmüddətli sağlamlıq faydaları təmin oluna bilər”.

Fizioterapevt qeyd edib ki, gündəlik uzun müddət oturmaqla keçən oturaq həyat tərzi, bir çox xroniki xəstəliklərin inkişafı riskini artırır.

“Məsələn, ürək-damar xəstəliklərində, uzun müddət hərəkətsizlik qan dövranını zəiflədir, qan damarlarının elastikliyini azaldır, insult və infarkt riskini artırır. Gəzintinin sağlamlığa faydalarından danışdıqda, gündəlik gəzinti bir sıra sağlamlıq faydalarını təmin edir. Məsələn, gəzinti qan təzyiqinin aşağı salmağa kömək edir. Fiziki fəaliyyət insulin həssaslığını artırır və qan şəkərini tənzimləyir. Gəzinti endorfinlərin sərbəst buraxılmasını stimullaşdırır, bu da əhval-ruhiyyəni yüksəldir. Fiziki fəaliyyət yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırır. Gəzinti əzələləri gücləndirir və sümüklərin sıxlığını artırır. Hər 30 dəqiqədən bir 5 dəqiqəlik qısa gəzintilər edin. Qısa məsafələr üçün avtomobil əvəzinə piyada getməyi seçin. Lift əvəzinə pilləkənlərdən istifadə edin. Günün əvvəlində və ya sonunda qısa gəzintilər planlaşdırın”.

A.Musayeva sonda dinləyicilərə bildirib ki, hərəkət sağlamlığın açarıdır və gündəlik həyatınıza kiçik gəzintilər əlavə edərək böyük fərqlər yarada bilərsiniz.

Onun sözlərinə görə, D vitamini çatışmazlığı dayaq-hərəkət sisteminə bir neçə istiqamətdə mənfi təsir göstərir. Belə ki, əzələ zəifliyi və ağrılarda D vitamini əzələ funksiyası üçün vacibdir:

“Çatışmazlıq zamanı əsasən proksimal əzələlərdə (bud, çiyin) zəiflik və yorğunluq müşahidə olunur. Osteomalazi və osteoporozda D vitamini çatışmazlığı kalsiumun bağırsaqlardan sorulmasını azaldır, bu da sümük demineralizasiyasına (yumşalmasına) və sınıq riskinin artmasına səbəb olur. Sümük ağrıları və deformasiyalar: uzunmüddətli çatışmazlıqda sümüklərdə ağrılar, qamət pozğunluqları və deformasiya baş verə bilər (xüsusilə yaşlılarda və uşaqlarda). Motor balans pozğunluqlarında əzələ zəifliyi və osteoporoz fonunda yıxılma və sınıq riski artır. D vitamini yağda həll olunan, hormonvari təsirə malik olan bir vitamindir. İnsan orqanizmində əsasən günəş şüalarının təsiri ilə dəri vasitəsilə sintez olunur”.

Fizioterapevt bildirib ki, D vitamini, kalsium və fosforun bağırsaqlardan sorulmasını artıraraq, sümük toxumasının mineralizasiyasını təmin edir:

“Çatışmazlıq hallarında dayaq-hərəkət sistemində ciddi funksional və struktur pozğunluqlar yaranır. D vitamininin aktiv forması – kalsitriol – bağırsaqlarda kalsium və fosforun sorulmasını gücləndirir, böyrəklərdə onların reabsorbsiyasını artırır və sümük toxumasında resorbsiyanı tənzimləyir. Əzələ hüceyrələrində vitamin D reseptorları vasitəsilə sinir-əzələ keçidində impuls ötürülməsi dəstəklənir. D vitamininin çatışmazlığından uşaqlarda raxit xəstəliyi (sümüklərin deformasiyası, əyriliklər, böyümə geriliyi), böyüklərdə osteomalasiya xəstəliyi (sümük mineralizasiyasının pozulması, ağrı və zəiflik), osteoporoz xəstəliyi (kalsium balansının pozulması nəticəsində sümük kütləsinin azalması), əzələ zəifliyi (əsasən proksimal əzələlərdə gücsüzlük, yıxılma riski), artroz və skelet əzələsi ağrılarına səbəb olur. Gündəlik 10-30 dəqiqə günəş şüaları altında olmaq, D vitamini səviyyəsini artırmağa kömək edir. Lakin, günəşdən qorunmaq və ya günəş işığının az olduğu bölgələrdə yaşayanlar üçün bu kifayət etməyə bilər”.

A.Musayeva bildirib ki, D vitamini ilə qidalanma və profilaktik tövsiyələrə gəldikdə isə D vitamini ilə zəngin qidalar yağlı balıqlar (skumbriya, somon, sardina), yumurta sarısı, D vitamini ilə zənginləşdirilmiş süd və taxıl məhsulları, günəş şüasına məruz qalmış göbələkdir.