Kredit tarixçəsi və problemli kreditlər haqda məlumatlar

Azərbaycan Mərkəzi Bankı bank müştərilərini kredit təşkilatlarının fəaliyyəti ilə bağlı ən çox maraqlandıran suallarına açıqlamalar təqdim edib.

Kredit müqaviləsi üzrə zaminliyə nə zaman xitam verilir?

Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 477-ci maddəsinə əsasən zaminliyə aşağıdakı hallarda xitam verilir: a) zaminliyin təmin etdiyi öhdəliyə xitam verildikdə, habelə zaminin razılığı olmadan həmin öhdəlik dəyişdirildikdə və bu dəyişdirilmə onun məsuliyyətinin artmasına və ya onun üçün digər əlverişsiz nəticələrə səbəb olduqda; b) zaminliklə təmin edilmiş öhdəlik üzrə borc başqa şəxsə keçirildikdə, əgər zamin yeni borclu üçün cavabdeh olmaq barəsində kreditora razılıq verməmişsə; c) kreditor borclunun və ya zaminin təklif etdiyi lazımi icranı qəbul etməkdən imtina etdikdə; d) zaminlik müqaviləsində göstərilmiş zaminliyin verilmə müddəti qurtardıqda. Belə müddət təyin edilmədikdə zaminliyə onun təmin etdiyi öhdəliyin icrası vaxtının çatdığı gündən bir il ərzində kreditorun zaminə qarşı iddia irəli sürmədiyi halda xitam verilir.

Vəfat etmiş şəxsin respublikada fəaliyyət göstərən hansı bankda bank hesabının olması barədə məlumat haradan əldə edilə bilər?

“Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 41.3-cü maddəsinə əsasən hesabların və əmanətlərin sahibləri vəfat etdikdə onların hesabları və əmanətləri barəsində arayışlar notariuslara onların icraatında olan vərəsəlik işləri üzrə, habelə müvafiq notariat hərəkətlərini icra edən konsulluq idarələrinə verilir. Odur ki, vəfat etmiş şəxsin hesabları və əmanətləri barədə məlumatlar Qanunvericiliyə müvafiq olaraq vərəsəlik işini aparan notariuslar tərəfindən müvafiq kredit təşkilatlarından əldə edilə bilər. Bununla yanaşı nəzərə alınmalıdır ki, müştərilərlə banklar arasında bağlanılmış bank hesabları barədə müqavilələr, həmin şəxslərin hesabları və hesablar üzrə əməliyyatlarını əks etdirən məlumatlar Mərkəzi Bankda toplanmır.

Kredit tarixçəsinə dair məlumatları haradan əldə etmək mümkündür?

Hər hansı şəxsin kredit tarixçəsi barədə məlumatlar “Kredit büroları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda nəzərdə tutulan hallarda və qaydada hal-hazırda fəaliyyət göstərən “Azərbaycan Kredit Bürosu” MMC-yə müraciət edərək əldə edilə bilər.

Kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin icrası zamanı yaranmış gecikmə günlərinin kredit tarixçəsindən silinməsi mümkündürmü?

“Kredit büroları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 10.1-ci maddəsinə əsasən kredit bürosu topladığı məlumatı müvafiq məlumatda edilmiş son dəyişiklikdən sonra 10 il müddətində saxlayır və həmin məlumatın istifadəçilərə verilməsini təmin edir. Bu müddət başa çatdıqdan sonra məlumat məhv edilir və ya kredit tarixçəsi subyektinin razılığına əsasən arxivləşdirilir. Kredit tarixçəsinin subyekti neqativ məlumatın qeyd olunan müddətdən tez məhv olunmasını tələb edə bilməz.

Lizinq və lombard fəaliyyətini həyata keçirən təşkilatlar tərəfindən fiziki şəxslərə verilmiş vəsaitlər üzrə kompensasiya və restrukturizasiya məbləğlərinin hesablanması nəzərdə tutulmur. Fərman yalnız banklar və bank olmayan kredit təşkilatları (kredit ittifaqları istisna olmaqla) tərəfindən verilmiş kreditləri əhatə edir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 28.02.2019-cu il tarixli Fərmanında nəzərdə tutulan restrukturizasiya nə deməkdir, hansı borc öhdəlikləri restrukturizasiya edilir və restrukturizasiya olunduqda borc öhdəliyinin icrası davam edir?

Fərmanın 3.1-ci və 7.3-cü bəndlərinin icrası məqsədilə 27 mart 2019-cu il tarixində təsdiq edilmiş “Fiziki şəxslərin xarici valyutada olan kreditlərinin əsas məbləğinin devalvasiya nəticəsində manatla artmış hissəsinin ödənilməsi mexanizminin və həmin məbləğə hesablanmış faiz və dəbbə pulu (cərimə, penya) üzrə tətbiq ediləcək güzəştlərin müəyyən edilməsi Qaydası”nın 2.1.7-ci yarımbəndinə əsasən restrukturizasiya dedikdə kredit təşkilatı tərəfindən əsas kredit borclarının ödənilməsi məqsədilə fiziki şəxslərə illik faiz dərəcəsi 1 faiz olmaqla 5 il (1 il güzəşt müddəti ilə) müddətinə kreditlərin (güzəştli kredit) rəsmiləşdirilməsi başa düşülür. Bu zaman restrukturizasiya olunacaq əsas kredit borcları aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:

həmin kredit borcunun verilməsinə dair fiziki şəxslə kredit təşkilatı arasında müvafiq kredit müqaviləsi 2012-ci il yanvarın 1-dən 2019-cu il martın 1-dək bağlanmalıdır;
fiziki şəxsin bütün kredit təşkilatları və ləğvetmə prosesində olan kredit təşkilatları ilə bağlanmış kredit müqavilələri üzrə 2019-cu il martın 1-nə əsas kredit borcunun (balans və (və ya) balansdankənar hesablarında olan əsas kredit borcları) qalıq məbləğinin cəmi 17 000 manatdan və ya 10 000 ABŞ dollarından (Mərkəzi Bankın 2019-cu il martın 1-nə elan etdiyi məzənnəyə uyğun olaraq, 10 000 ABŞ dolları ekvivalentindən) çox olmamalıdır;
fiziki şəxsin bağlanmış kredit müqavilələri üzrə 2019-cu il martın 1-nə əsas məbləğin və (və ya) faiz borclarının ödənilməsi 360 gündən çox gecikdirilmiş olmalıdır.

Fərmanda belə restrukturizasiya məqsədilə banklara və bank olmayan kredit təşkilatlarına (kredit ittifaqları istisna olmaqla) tövsiyə edilir ki, vaxtı keçmiş kredit borcu olan müvafiq fiziki şəxslərə həmin kreditlərə hesablanmış faizlər silinməklə yeni güzəştli kredit müqaviləsi bağlanmasını təklif etsinlər. Bu zaman yeni güzəştli kredit müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olaraq kredit öhdəliklərinin icrası davam etməlidir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 2019-cu il 28 fevral tarixli Fərmanına uyğun olaraq güzəştli kredit müqavilələrinin bağlanması ilə bağlı müraciətlərin qəbulunun son tarixi nə zamandır?

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 2019-cu il 28 fevral tarixli Fərman (Fərman) imzalanmışdır. Fərmanın 3.1-ci və 7.3-cü bəndlərinin icrası məqsədilə 27 mart 2019-cu il tarixində təsdiq edilmiş “Fiziki şəxslərin xarici valyutada olan kreditlərinin əsas məbləğinin devalvasiya nəticəsində manatla artmış hissəsinin ödənilməsi mexanizminin və həmin məbləğə hesablanmış faiz və dəbbə pulu (cərimə, penya) üzrə tətbiq ediləcək güzəştlərin müəyyən edilməsi Qaydası”nın (Qayda) təsdiq edilmişdir. Qaydanın 6.16-cı bəndinə əsasən fiziki şəxslərin kredit borclarının restrukturizasiyası məqsədilə yeni güzəştli kredit müqaviləsinin bağlanması ilə bağlı müraciətlərinin qəbulu 2019-cu ilin dekabrın 31-dək nəzərdə tutulmuşdur.