Azərbaycanın patriarxal dövlət olduğu heç kim üçün sirr deyil, lakin ölkəmizdə gender bərabərliyinə meyllər artıqca, qadınlara münasibətdə sosial ədalətin formalaşmasına yenidən nəzər salmağa ehtiyac var, çünki qadınların ailədə “yükü” hər zaman daha ağır olub.

Dövlət Məşğulluq Agentliyinin tərəfindən respondentlər arasında keçirilən sorğunun nəticələrinə əsasən bildirilib ki, kişilərin maaş ortalaması qadınların maaş ortalamasından 1.44 dəfə daha yüksəkdir.

Dövlət Məşğulluq Agentliyinin Əmək Bazarı Bülletenində qeyd edilib ki, ortalama olaraq bir qadının əməkhaqqı bir kişinin əməkhaqqının 69%-ni təşkil edir.

Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, qadınların ailədə “yükü” daim daha ağır olub, çünki onlara “özünütəsdiqləmək imkanı” kimi təqdim edilən bu “bonus” qadınların üzərinə düşən ev işlərindən azad etmir. Əksər qadınlar işdə işləyib evə gəlib yenədə ev işlərini görmək məcburiyyətindədirlər.

Bununla yanaşı, qadınlar bir neçə uşaq anası olurlar, bu da onların sağlamlığına öz təsirini göstərir, lakin buna baxmayaraq əksər hallarda analar hər bir uşağın qayğısını lazımınca çəkirlər. Ən yaxşı hallarda işləyən qadına dəstək göstərən anası, qaynanası və ya muzdlu köməkçisi olur.

Bu arada, ailəli və ya subay olmasından asılı olmayaraq əksər qadınların qazancı hər zaman ailəyə və uşaqlarına xərclənir, çünki hər hansı pis vərdişlərə aludəçiliyi az olur.

Nəticədə isə, iş yerində kişilər ilə bərabər çalışan qadınların ortalama maaşları bugünədək daha aşağı olub.

Lakin artıq bu istiqamət üzrə müsbət trend müşahidə edilir, “Azərbaycan Respublikasının 2022-2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası” qadınların orta aylıq əməkhaqqının kişilərin orta aylıq əməkhaqqına nisbətini 2021-ci ildəki 65.8%-dən 80%-ə çatdırılmasını hədəfləyib.

Qadınların pensiya yaşında isə nəzərə çarpan güzəştlər müşahidə olunmur, əksinə öncə üç uşağı olan analar 5 il sığorta stajı olduqda pensiyaya 51 yaşına çatdıqda çıxırdılarsa, hazırda 5 və daha çox uşağı olan qadınlara 5 il daha tez pensiyaya çıxmaq imkanı verilir, yəni gələn ildən bu 60 yaş olacaq.

Belə ki, 1 iyul 2024 – 30 iyun 2025-ci il tarixində pensiya yaşı kişilər üzrə 65 yaş, qadınlar üzrə isə 64 yaş olacaq. Yəni kişilərlə bərabər şəraitdə çalışıb, “axşam növbəsində” evdə çalışan qadınların kişilərlə nisbətdə cəmi 1 il imtiyazı olacaq.

Dünya Bankının hesablamalarına əsasən bu tendensiya, insanların daha gec yaşlanması və daha uzunömürlü olması ilə əlaqələndirilir.

Aynur Vəliyeva