Bu günlərdə sosial şəbəkələr Lorenzo Kuinin incəsənət əsərlərinin Bakıda keçirilən sənət sərgisində “Təbiətin gücü” adı ilə nümayiş edilən  Yer kürəsini saxlamağa və ya fırlamağa çalışan çılpaq qadın  heykəlinin müzakirəsi ilə “dalğalanır”. Əslində qədim yunan mifologiyasına əsasən Yerin ilahəsi Geya adlı qadın olub. Yerdə bütün canlıları o dünyaya gətirib. Sonralar isə müdrikliyi ilə seçilən bu qadın məsləhətçi rolunu oynayıb.

Maraqlısı odur ki, bizim günlərdə, artıq XXI əsrdə, incəsənət əsərini hər kəs qeyrət-namus, din, əxlaq prizmasından müzakirə edir, halbuki bu heykəltaraşlıq sənətinin məhsuludur.

Daha bir maraqlı irad, Qətərdə, Yaponiyada, Böyük Britaniya və ABŞ-da libaslı versiyası nüməyiş olunan bu heykəlin niyə məhz Bakıda ilkin, çilpaq versiyası numayiş olunur.

Məncə bu sualın cavabı məlumdur, çünki Azərbaycan tolerant, sivil ölkədir və əsrlərlə bütün dünya muzeylərində, sərgilərində olduğu kimi bizim ölkədə də çilpaq qadın və kişilərin təsvirləri nümayiş olunur, bu təsvirlər fəvvarələrdə, binaların üzərində, məkanların divarlarında təsvir edilir, amma heç kim bugünədək bu cür təpki verməyib.

Elə götürək Bakının tam mərkəzində Azneft meydanında yerləşən “Bəhram Qurun” heykəlini, niyə o müzakirə olunmur? Axı o da çılpaq, naməhrəm kişini təsvir edir, niyə xanımlarımız yaşmaqlanıb, sosial şəbəkələrdə etiraz aksiyası keçirmirlər? Niyə bu qədər diqqət cəlb etmir?
Ümumiyyətlə, niyə bu heykəl dini nəzəriyyə və mentalitet prizmasından qiymətləndirilir?

İncəsənət əhli üçün dinin və mentalitetin bu sahədən nə qədər uzaq olması məlum bir məsələdir. Mentalitetə qəldikdə isə, heykəlin müəllifi bizim həmyerlimiz deyil ki, ona irad tutaq. Biz sivil tolerant ölkəyik, kim istəyir ibadət edir, kim istəyir müasir sənət sərgisinə gedir və bu iki qrup bir-birinə mane olmur, hər kəs öz maraq dairəsindədir. Dini nəzəriyyəyə gəldikdə isə, Allahın qarşısında əqlinin və gözünün paklığına hər bir müsəlman qadın və ya kişi özü cavabdehdir .

O, ki qaldı sərginin reklamına, burada artıq müəyyən məsələlər ortaya çıxır. Əsas məsələ sosial şəbəkələrdə heykəlin və sərginin müzakirəsi düzgün qurulmayıb, heykəlin sənət əsəri kimi ideya və forması müzakirə olunmur,  heykəltəraşın digər əsərləri geniş müzakirə olunmur və bu cür bir sıra digər nöqsanlar var.

İstənilən reklamın  targetingi qurulanda onun mövzusu və aid olduğu auditoriya qeyd edilir, belə olduğu halda da bu reklamı ilk növbədə məhz sənət adamları görür və müzakirəyə qoşulur. Hazırda müşahidə etdiyimiz isə reklamın aidiyyatı olmayan qruplarda paylaşılmasının nəticəsidir və ya müzakirələrdə aktivlik göstərən qrupların daha geniş olmasının göstəricisidir.

Heykələ gəldikdə isə deyə bilərəm ki, Lorenzo Kuin Allahın yaratdığı gözəl və güclü varlıqlardan ən mükəmməlini son dərəcədə mənalı şəkildə təsvir edib. Biz istənilən qədər kişilərin üstün zəkası və gücü haqqında bəhs edə bilərik, lakin sonunda razılaşmalı olacağıq ki, Yer kürəsində yaşam və inkişaf qadınların təkanverici qüvvəsi sayəsində baş verib və belə də davam edir.

Aynur Vəliyeva