Bu günlərdə lombardlardan birində, sonra isə sosial şəbəkəlırdə sıravi vətəndaşların və hətta tanınmış insanların lomdarda girov qoyduqları qızıl zinət əşyalarının xəbərdarlıq edilmədən satılması ilə bağlı narazlıqların və müzakirələrin şahidi olmuşam.

Birincə dəfə, xanım atasından yadigar qalan dəyərli qolbağın xəbərdarlıqsız satılması ilə bağlı narazılığını bildirirdi. Lombard işçisi isə onun zənglərə, mesajlara cavab vermədiyinə və aylıq ödənişləri etmədiyinə görə girov qoyulan golbağı satmalı olduğunu dedi. Xanım isə, şəhərdə olmadığını, heç bir zəngin, mesajın almadığını və bundan öncə uzun müddət girov qızıl zinət əşyaları qoyub gəlmədikdə belə tədbirlərin görülmədiyini bildirdi.

Doğrusu, hər iki tərəfin narazılıq üçün səbəbi olduğunu düşündüm, lakin sonra başqa oxşar halların yaşandığının şahidi oldum. Ən son bu gün, ölkəmizdə tanınmış bir xanımın yüksək dəyərdə zinət əşyalarını lombard tərəfindən satıldığı ilə bağlı narazılıq bildirən videosunu gördüm və lombardların müştərilərlə münasibətlərini tənzimləyən qanunvericiliyə müraciət etdim. Aşağıda insanların lombarda müraciət etmədən öncə diqqət yetirməli olduqları məqamlar sadalanır.

Girov qoyulan və ya saxlamaya qəbul edilən əşyanın qiymətləndirilməsi necə keçirilir?

Girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın qiymətləndirilməsi tərəflərin razılığı ilə lombard və ya müstəqil qiymətləndirici tərəfindən müəyyən edilir. Qiymətləndirmə lombard tərəfindən həyata keçirildikdə ödənişsiz, müstəqil qiymətləndirici tərəfindən həyata keçirildikdə isə müştərinin hesabına həyata keçirilir.

Girov qoyulan və ya saxlamaya qəbul edilən əşyalar sığortalanırmı?

Lombard girova qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanı, həmin əşyanın qanunvericiliyə əsasən müəyyənləşdirilmiş qiymətinin tam məbləğində öz vəsaiti hesabına müştərinin xeyrinə əşyanın mənimsənilməsi, israf edilməsi, zədələnməsi, məhv olma və itirilmə riskindən sığortalamalıdır.

Lombard girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyadan istifadə edə bilərmi?

Lombardın girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyadan istifadə etmək, ona dair sərəncam vermək və ya onu dəyişdirmək hüququ yoxdur.

Həmçinin, lombard girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyalar hesabına kredit təşkilatlarından kredit əldə edə və hər hansı şəkildə borc vəsaiti cəlb edə bilməz.

Kredit müqaviləsinin bağlanması və girov biletinin müştəriyə verilməsi niyə vacibdir?

Kredit müqaviləsi  Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə və aidiyyəti qanunvericiliyə uyğun olaraq, lombardın girov qoyana girov bileti verməsi ilə rəsmiləşdirilir. Kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini tam icra edən müştərinin sonradan əşyanı yenidən girov qoyması  yeni girov bileti  rəsmiləşdirilməklə həyata keçirilir.

Lombard tərəfindən kreditlər Azərbaycanın milli valyutasında on iki aydan artıq olmayan müddətə verilir.

Girov qoyulmuş əşyanın adının, onun ağlabatan dərəcədə eyniləşdirilməsinə kifayət edən təsvirinin, qiymətinin, verilən kreditin məbləğinin, kredit faizinin, habelə kredit müqaviləsinin müddətinin göstərilməsi kredit müqaviləsinin mühüm şərtləridir.

Müştəri kredit müqaviləsinin bağlanılmasından əsassız imtina edən lombarda qarşı məhkəməyə müraciət edə bilər.

Kredit vaxtından tez qaytarıldıqda lombard nə etməlidir?

Müştəri götürdüyü kredit məbləğinin maliyyə bazarlarına nəzarət orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş hissəsini kreditin qaytarılmalı olduğu tarixdən tez qaytardığı təqdirdə müştərinin girov bileti yenilənir və kredit faizləri yeni azaldılmış məbləğdən hesablanır.

Müştəri lombardla bağlanılmış kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini tam icra etdikdə, lombard girov  qoyulmuş əşyanı iki iş günündən gec olmayaraq müştəriyə qaytarmalıdır. Girov qoyulmuş əşya müştəri tərəfindən tələb olunmadıqda, lombard  girova qəbul edilmiş əşyanın saxlanılmasını əlavə olaraq ən azı altmış təqvim günü müddətində təmin etməlidir.

Girov biletində nə kimi məlumatlar göstərilməldir?

Girov bileti biri müştəridə, digəri isə lombardda qalmaqla iki nüsxədə tərtib edilir. Hər iki nüsxə lombardın möhürü ilə təsdiqlənir. Girov biletində ən azı aşağıdakılar göstərilməlidir:

• lombardın adı, ünvanı, fəaliyyət göstərməsinə dair verilmiş lisenziyanın tarixi və nömrəsi;
• müştərinin adı, soyadı, atasının adı, doğum tarixi, vətəndaşlığı, şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin seriya və nömrəsi;
• girov qoyulmuş əşyanın  adı, onun ağlabatan dərəcədə eyniləşdirilməsinə kifayət edən  təsviri və fotoşəkli;
• girov qoyulmuş əşyanın bu Qanunun 6-cı maddəsinə əsasən müəyyənləşdirilmiş qiyməti;
• kreditin məbləği və kreditin faizi;
• kreditin verilmə tarixi və qaytarılmalı olduğu tarix (kredit müqaviləsində hissəli ödəniş nəzərdə tutulduğu halda, ödənişlərin edilməli olduğu dəqiq günlər);
• girov qoyulmuş  əşya satıldıqda əldə olunan pul vəsaitinin müştəriyə ödənilməsi qaydası.

Kredit müqaviləsi hansı güzəştləri nəzərdə tutur?

Müştəri kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərinin icrasını gecikdirərsə, gecikmənin birinci günündən etibarən otuz təqvim günü müddətində lombard tərəfindən girov qoyulmuş əşyaya tutma yönəldilməsinə yol verilmir.

Girov qoyulmuş əşyaya tutma yönəldilməsinə qədərki müddətdə lombard tərəfindən girov qoyulmuş əşyanın saxlanması şəraitinin pisləşdirilməsinə yol verilmir.

Girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satılmasından sonra, müştərinin lombarda qarşı olan öhdəlikləri icra edilmiş hesab olunur. Bu hal girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satışından əldə olunan pul vəsaitinin lombardın müqavilə üzrə tələb hüququndan az olduğu hallara da şamil edilir. 

Girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satışından əldə olunmuş gəlir necə bölüşdürülür?

Girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satışından əldə olunan pul vəsaiti lombardın müqavilə üzrə tələb hüququndan artıq olduqda, artıq qalan vəsait müştəriyə aşağıdakı qaydada ödənilir:

• girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satılmasından əldə edilmiş gəlir qiymətləndirmə zamanı müəyyən edilmiş məbləğdən aşağı olduqda, qiymətləndirmə zamanı müəyyən edilmiş məbləğdən  müvafiq tələblərin məbləği çıxılmaqla;
• girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satılmasından əldə edilmiş gəlir qiymətləndirmə zamanı müəyyən edilmiş məbləğdən yuxarı olduqda, girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satış məbləğindən müvafiq tələblərin məbləği çıxılmaqla.
• Lombard girovun satılmasından 5 (beş) iş günü müddətində müştərini girovun satışından götürülmüş məbləğin bölüşdürülməsi barədə yazılı formada məlumatlandırmalıdır.
• Lombard tərəfindən girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satılması günündən etibarən üç il müddətində müştəri Qanunda nəzərdə tutulmuş məbləğin ona ödənilməsi üçün müraciət etdikdə, lombard tərəfindən həmin məbləğ müştəriyə girov qoyulmuş və ya saxlamaya qəbul edilmiş əşyanın satılması ilə əlaqədar müvafiq sənədlərin nüsxəsi ilə birlikdə təqdim edilməlidir. Göstərilmiş müddətdə müştəri tərəfindən müvafiq məbləğin ödənilməsi tələb edilmədikdə, həmin məbləğ lombardın gəlirinə aid edilir.