Emosional intellekt sizin və başqalarının yaşadığı hissləri düzgün qavramaq və qiymətləndirmək qabiliyyətidir. Belə ki, insanlar şifahi və vizual siqnalları təhlil edərək əhval-ruhiyyəni olduqca tez anlayır və istənilən vəziyyətdə düzgün sözləri necə tapmağı bilirlər. Onlar öz emosiyalarını yaxşı başa düşürlər və bu qabiliyyət onlara özlərini nəzarətdə saxlamağa imkan verir.

Psixoloq Kortni Uorren emosional intellektlə bağlı problemləriniz olduğunu göstərə biləcək yeddi ifadə siyahısını yaradıb. Sevdikləriniz və dostlarınızla ünsiyyət qurarkən onlardan nə qədər tez-tez istifadə etdiyinizi qiymətləndirin.

“Mən heç vaxt dəyişməyəcəyəm, məni olduğum kimi qəbul et”

Doğrudur, şəxsi sərhədləri qorumaq ideyası indi məşhurdur, psixoloqlar deyirlər ki, insanlar öz düşüncələrini və baxış nöqtələrini sizə aşılamamalıdırlar və heç kimin sizi mühakimə etmək haqqı yoxdur, lakin həqiqət budur ki, insanlar həyatları boyu dəyişirlər.

İnsan müəyyən təcrübələr yaşayaraq, insanlarla tanış olaraq, kitab oxumaqla, filmlərə baxmaqla, musiqi dinləməklə və səyahət etməklə yeni şeylər öyrənir. Belə olduğu halda, sizi əhatə edən insanlar, valideynləriniz, tərəfdaşınız sizin üçün önəmlidirsə, bunun ünsiyyətinizə mane olmaması üçün yaxşılığa doğru dəyişməyə çalışacaqsınız.

“Sinin nə hiss etdiyin mənə maraqlı deyil.”

Bu ifadə, əlbəttə ki, digər insanların hisslərinə açıq-aşkar etinasızlığın göstəricisidir. Ola bilsin ki, bu ifadə çətin vəziyyətdə, insanın özündən çıxdığı vaxt səsləndirilir, lakin bu heç nəyi dəyişmir. Özünüzü başqa bir insanın yerinə qoymağı dayandırdığınız an, ona rəğbət bəsləməyi dayandırdığınız zaman dostluq, sevgi, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq imkanları qeyri-mümkün olur. Ünsiyyətdə olduğunuz şəxs başa düşür ki, o, sizin üçün tamamilə vacib deyil.

“Mənim belə hiss etməyimin günahkarı sənsən”

İnkişaf etmiş emosional zəkaya malik insanlar yaşadıqları şeyə görə dünyanı günahlandırmırlar. Onlar başa düşürlər ki, vəziyyətə müəyyən şəkildə reaksiya verməyə səbəb olan müəyyən təşviq edən səbəblər var, lakin reaksiyalar hələ də subyektivdir. Nümunə: Bir insan həqiqətən incidildiyi üçün incidi, yoxsa bu onun həssas olduğu üçün baş verdi? İlk öncə öz hisslənirinizi araşdırmalısınız və qəzəbli olduğunuz və ya depressiyaya düşdüyünüz üçün başqalarını günahlandırmamalısınız.

“Sən sadəcə səhv edirsən”

Aşağı emosional intellekt insanlara özlərini başqasının yerinə qoymağa və vəziyyətə fərqli prizmadan baxmağa imkanı vermir. Onlar başqasının fikrini qəbul etmək istəmirlər, başqa bir insanın həyat təcrübəsini nəzərə almaq istəmirlər: onların fikri onlara yeganə düzgün görünən fikirdir.

“Boş-boş danışma”

Empatiya ilə bağlı bir problem varsa, insanın öz duyğularını idarə etməsi də çətindir, xüsusən də başqa bir insanın hekayəsini dinləyərkən o, eşitdikləri ilə kökündən razı deyilsə. Aşağı emosional intellekt sözün əsl mənasında həmsöhbətin şəxsiyyətinə hörmətlə yanaşmağa mane olur, onun sözlərinə həddən artıq kəskin reaksiya verməyə və onun dediyi hər şeyi dəyərsizləşdirməyə gətirib çıxarır.

“Mən səni heç vaxt bağışlaya bilməyəcəyəm”

Emosional cəhətdən inkişaf etmiş insanlar ünsiyyətdə daha çox çeviklik nümayiş etdirirlər, söhbəti inkişaf etdirmək üçün müxtəlif variantlara açıqdırlar və bağışlamağı və bağışlanma istəməyi bilirlər. Onlar hər halda radikal və ya qəti deyillər, başa düşürlər ki, əgər indi başqa bir insanı bağışlamaq onlar üçün çətindirsə, bir müddət sonra qərarlarını yenidən nəzərdən keçirə bilərlər.

“Sən sakitləşməlisən”

Aşağı emosional intellektə malik insanlar başqalarının hisslərini etibardan salmağı xoşlayırlar, qarşılarındakı insanın hisslərini sorğulaya, onları irrasional adlandıra bilərlər, “sakitləş”, “axmaq olma”, “özünü biyabır etmə”, “özünü toparla kimi” tələblərlə çıxış edə bilərlər.