Dünyada yaşayan insanların 10-12 %-i qüsurlu olanlardır. Onların da 40,5 %-i qohum nikahlarından dünyaya gələn uşaqlardır.

Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin sədri Əhliman Əmiraslanov parlamentin bu gün keçirilən iclasında deyib ki, bugünkü rəqəmlərə baxsaq görərik ki, hər il yüzlərlə nikaha girmək istəyənlər arasında təhlükəli xəstəliklər aşkar olunur.

Onun sözlərinə görə, hansı ki, həmin şəxslər nikaha girsələr böyük əksəriyyətinin uşağı ağır patologiya ilə dünyaya gələrdi.

“Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə qohum nikahlarından dünyaya gələn uşaqlar arasında xəstəliyə tutulma ehtimalı 2-3, hətta 4 dəfə artıqdır. Eyni zamanda 1 % uşaqlar arasında aşkarlanan qüsurlar, qohum evliliyi nəticəsində 9 % təşkil edir.

Dünyada yaşayan insanların 10-12 %-i qüsurlu olanlardır. Onların da 40,5 %-i qohum nikahlarından dünyaya gələn uşaqlardır. Bunu təkzib etmək və ya haqq qazandırmaq mümkün deyil. Bəzən insanlar bu rəqəmlərə inanmır. Halbuki biz hər gün belə ailə faciələri ilə rastlaşırıq. Qohum nikahları əsasən irsi qan xəstəlikləri, dayaq hərəkət aparatının qüsuru, həm fiziki, həm də zehni qüsurlara yol açır. Bu kimi ailələrlə söhbət edəndə şahidi oluruq ki, nikahdan əvvəl heç bir tibbi müayinədən keçməyiblər”, – komitə sədri əlavə edib.

Bunları nəzərə alaraq Azərbaycanda nikahın bağlanmasına mane olan halların dairəsi genişləndirilir və yaxın qohumlarla yanaşı qardaşların və (və ya) bacıların ümumi bioloji baba və (və ya) nənəsi olan uşaqlar, o cümlədən bioloji qohumluğu olan əmi (dayı) və qardaş (bacı) qızı, həmçinin bibi (xala) və qardaş (bacı) oğlu arasında nikahın bağlanmasına yol verilməyən yeni normanın təsbit edilməsi nəzərdə tutulur.

Ailə Məcəlləsinə təklif olunan daha bir dəyişiklikdə üzrlü səbəblər olduqda nikah yaşının bir yaş azaldılmasını ehtiva edən normanın ləğvi öz əksini tapıb.

Hazırda Məcəlləyə əsasən, üzürlü səbəblər olduqda, nikaha daxil olmaq istəyən və nikah yaşına çatmamış şəxslərin yaşadıqları ərazinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı onların xahişi ilə nikah yaşının 1 ildən çox olmayaraq azaldılmasına icazə verə bilər.

Təklif edilən dəyişikliyə əsasən isə, bu maddə ləğv edilir və nikah yaşının 1 ildən çox olmayaraq azaldılmasına icazə verilməyəcək.

Layihədə qeyd olunub ki, qanunvericilikdə üzrlü səbəblər olduqda nikah yaşının bir yaş azaldılmasını ehtiva edən normanın mövcudluğu əksər hallarda yetkinlik yaşına çatmayanların hüquq və azadlıqlarının məhdudlaşdırılması ilə nəticələnir. Üzrlü səbəblərin hansı meyarlara görə müəyyən edildiyi aydın olmadığından bu norma özlüyündə sui-istifadə amili kimi qiymətləndirilir.

Məcəlləyə əsasən, Azərbaycan Respublikasında nikah yaşı 18 yaş müəyyən olunur.

On altı yaşına çatmayan şəxsin erkən evliliyinin təşkilinə görə cəzalar müəyyən edilir.

Bu məsələ Cinayət Məcəlləsinə təklif olunan dəyişiklikdə öz əksini tapıb.

Qanun layihəsinə əsasən, on altı yaşına çatmayan şəxsin erkən evliliyinin həmin şəxsin və ya erkən evliliyə daxil olan digər şəxsin valideynləri və ya onları tərbiyə etmək vəzifəsi daşıyan şəxslər və ya erkən evliliyə daxil olan yetkinlik yaşına çatmış şəxs tərəfindən təşkil edilməsinə görə iki min manatdan üç min manatadək miqdarda cərimə və ya iki ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Bu maddədə nəzərdə tutulmuş cinayətə görə məsuliyyət erkən evliliyə daxil olan yetkinlik yaşına çatmış şəxsə münasibətdə həmin şəxslə zərərçəkmiş şəxsin yaş fərqi beş ildən çox olduqda yaranır.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif olunan dəyişiklikdə yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərin erkən evliliyi ilə bağlı mərasimlərin (nişan, toy və digər mərasimlər) keçirilməsinə görə ictimai iaşə obyektlərini idarə edən fiziki şəxslər min manatdan min beş yüz manatadək məbləğdə, vəzifəli şəxslər üç min manatdan dörd min manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər altı min manatdan doqquz min manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Bu Məcəllənin 189-2.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş xətanın inzibati tənbeh almış şəxs tərəfindən inzibati tənbeh vermə haqqında qərar qüvvəyə mindiyi gündən bir il ərzində təkrar törədilməsinə görə fiziki şəxslər iki min manatdan iki min beş yüz manatadək məbləğdə, vəzifəli şəxslər beş min manatdan altı min manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər on min manatdan on üç min manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Qeyd: Bu maddədə “erkən evlilik” dedikdə yetkinlik yaşına çatmayan şəxslə nikah bağlamadan ailə qurmaq məqsədilə yaradılan ittifaq başa düşülür.

Cinayət Məcəlləsinə təklif olunan digər dəyişiklikdə nikaha və ya erkən evliliyə daxil olmağa məcbur etməyə görə üç min manatdan dörd min manatadək miqdarda cərimə və ya dörd ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılması təklif edilir.

Bu Məcəllənin 176-1 və 176-2-ci maddələrində “erkən evlilik” dedikdə yetkinlik yaşına çatmayan şəxslə nikah bağlamadan ailə qurmaq məqsədilə yaradılan ittifaq başa düşülür.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif olunan dəyişiklikdə yetkinlik yaşına çatmayan şəxslər barəsində dini kəbinkəsməyə görə fiziki şəxslər min manat məbləğində cərimə edilir.

Bu Məcəllənin 189-3.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş xətanın inzibati tənbeh almış şəxs tərəfindən inzibati tənbeh vermə haqqında qərar qüvvəyə mindiyi gündən bir il ərzində təkrar törədilməsinə görə fiziki şəxslər iki min manat məbləğdə cərimə edilir və ya işin hallarına görə, pozuntunu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla on beş gündən bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur.

Müzakirələrdən sonra sənədlər səsverməyə qoyularaq birinci oxunuşda qəbul ediliblər.