Maliyyə piramidası (həmçinin investisiya piramidası, sxemi və ya Ponzi oyunu) yeni iştirakçılardan daim vəsait cəlb etməklə strukturun üzvlərinə gəlir təmin etmək sistemidir: piramidanın ilk iştirakçılarına gələn gəlir sonrakıların hesabına ödənilir.

Əksər hallarda əsl gəlir mənbəyi gizlədilir, əvəzinə uydurma və ya əhəmiyyətsiz gəlir bəyan edilir. Saxtakarlıq məlumatın dəyişdirilməsi və gizlədilməsi yolu ilə təşkil edilir.

Bir qayda olaraq, maliyyə piramidasının təsisçiləri investorlara uzun müddət dəstəklənə bilməyən yüksək gəlirlər vəd edir. Eyni zamanda, piramidanın bütün iştirakçıları qarşısında öhdəliklərin ödənilməsi mümkün deyil.

Tipik olaraq, maliyyə piramidaları kommersiya qurumları kimi qeydiyyata alınır və müəyyən bir layihənin maliyyələşdirilməsi üçün vəsait toplayır. Əgər layihənin real rentabelliyi investorlara vəd edilən gəlirdən aşağı olarsa və ya ümumiyyətlə yoxdursa, bu o deməkdir ki, yeni investorların vəsaitlərinin bir hissəsi gəlirin ödənilməsinə sərf olunur. Bu vəziyyətin təbii nəticəsi layihənin iflası və son investorların itkiləridir. Yığılan vəsait likvid aktivlərin alınmasına sərf edilmir, dərhal əvvəlki iştirakçılara ödənişlər, layihənin reklamı və təşkilatçıların qazanc əldə etməsinə istifadə olunur. Piramida nə qədər uzun müddət fəaliyyət göstərsə, ləğv edildikdən sonra mümkün gəlir faizi bir o qədər aşağı olar.

Maliyyə piramidası ilə real biznes layihəsi arasındakı əsas fərq gəlir ödəmə mənbəyidir. Gəlir ödənişlərinin məbləği davamlı olaraq biznesin təmin etdiyi əlavə dəyərdən artıqdırsa, o zaman əminliklə deyə bilərik ki, layihə bir piramidadır.

Piramida sxemləri bir çox ölkələrdə qeyri-qanunidir və açıq şəkildə qadağandır. Cinayət qanunvericiliyində bu əməli cəzalandıran ayrıca maddənin olmadığı bəzi ölkələrdə maliyyə piramidasının yaradılması başqa cinayət kimi təsnif edilə bilər. Məsələn, Belarusda 2016-cı ilin sentyabrında beynəlxalq maliyyə piramidasının yaradıcıları qanunsuz sahibkarlıq fəaliyyəti ittihamı ilə saxlanılıblar.