Çoxları yəqin ki, “sevinc hormonu” və ya “xoşbəxtlik hormonu” kimi ifadələri eşidib. Bu hormon serotonin adlanır və organizmdə onun miqddarı az olduqda insanda narahatlıq hissi artır, yaddaş və yuxu pozulur, yeməyə iştah azalır.

Serotonin mərkəzi sinir sistemində sinir impulslarının ötürülməsindən məsul olan və davranış və fizioloji funksiyaların tənzimlənməsində iştirak edən bir hormondur.

Bu hormon həm beyinə, həm də bağırsaqlara təsir göstərir. Əsasən (95% -ə qədər) serotonin mədə-bağırsaq traktında bağırsaq bakteriyaları tərəfindən istehsal olunur və enterokromaffin hüceyrələrində toplanır.

Bu hormon yuxu üçün də vacibdir. Serotonin, fermentlərin (N-asetiltransferaza) təsiri altında melatoninə çevrilir ki, bu da sirkadiyalı ritmləri, gündəlik yuxu və oyaqlıq ritmlərini qorumaq üçün lazımdır.

Serotonin bədənimizdə sintez olunur. Onun görünməsi üçün əsas amin turşusu triptofan lazımdır. Həm serotonin, həm də niasini (vitamin B3) sintez edir. Bədənimizdə triptofan yoxdursa, bu, çox vaxt yalnız serotonin çatışmazlığı ilə deyil, ilk növbədə B3 vitamininin hipovitaminozu ilə müşayiət olunur.

Maksimum triptofan balıq kürü, pendir və kəsmik, balıq, quş əti və ətdə olur. Nəzərə alın ki, triptofanın mənbəyi əzələ toxumasıdır və birləşdirici toxumalarda (kollagen, elastin, jelatin) praktiki olaraq heç bir triptofan yoxdur.

Bu arada, qızardılmış ətdə qaynadılmış ətdən daha çox triptofan olur, çünki qızardılmış məhsulda nəmlik azdır və maddələrin konsentrasiyası daha yüksəkdir.

Ancaq narahat olmayın, pəhrizdə qızardılmış ətin bolluğunun çatışmazlıqları var – qızardılmış ət çətin həzm olunur, mədə-bağırsaq traktına zərbədir.

Sağlam bir pəhriz izləyirsinizsə, triptofanı qaynadılmış və ya bişmiş qidalardan almaq daha yaxşıdır.

Bitkilər arasında triptofan fıstıq və soyada yüksəkdir, lakin heyvan mənşəli qidalardan daha azdır. Triptofanın bitki qaynaqlarına həmçinin yulaf, küncüt toxumu və şam qozları daxildir.

Hansı qida məhsullarında triptofan yoxdur?

Şəkərdə triptofan yoxdur və buna uyğun olaraq əsasən şəkərdən (karameldən) ibarət olan şirniyyatlarda triptofan yoxdur. Bitki yağında, heyvan yağlarında, demək olar ki, triptofan yoxdur, bir çox tərəvəzdə çox aşağı səviyyədədir. Pəhriziniz əsasən bu qidalardan ibarətdirsə, serotonin səviyyəniz də aşağı olacaq.

Pis qidalanma, məsələn, alkoqoldan sui-istifadə, anoreksiya və iltihablı bağırsaq xəstəliyi səbəbindən triptofanın serotoninə çevrilməsini azaldır. D, B2, B6 və ya dəmir vitaminlərinin az qəbulu, çünki onların çatışmazlığı triptofanın udulmasını azaldır.

Hansı qida məhsullarında triptofan çoxdur?